การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาปัจจัยทาง สังคมและวัฒนธรรมที่สัมพันธ์กับการใช้ยาแอมเฟตามีน ผู้วิจัยได้เลือกบ้านหมู่ที่ 8,9,11 และ 12 ตำบลนาทราย อำเภอลี้ จังหวัดลำพูน เป็นพื้นที่ในการศึกษา เนื่องจาก เป็นหมู่บ้านชาวเขาเผ่ากะเหรี่ยงที่อพยพมาจากจังหวัดต่างๆ ในเขตภาคเหนือ นับถือศาสนาพุทธอย่างเคร่งครัด ถือศีล 5 ไม่บริโภคเนื้อสัตว์ แต่มีการใช้ยาแอมเฟตามีนกันอย่างแพร่หลาย วิธีการศึกษาใช้วิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) ผู้วิจัยได้เข้าไปอาศัยอยู่ในชุมชน ตลอดระยะเวลาของการวิจัย เป็นเวลา 6 เดือน สำรวจชุมชนโดยการศึกษาชุมชนในมิติต่างๆ ส่วนข้อมูลลึกโดยการสัมภาษณ์ สังเกต และสนทนากับผู้ใช้ยาแอม เฟตามีนจำนวน 20 คน โดยอาศัยกรอบแนวคิดทางนิเวศน์วิทยา (The Ecology Model) ของ Kenneth R. Mcleroy et. at (1988 pp. 351-369) ซึ่งเสนอแนวคิดว่าพฤติกรรมของ บุคคลเป็นผลมาจากความสัมพันธ์กันระหว่างบุคคลกับสิ่งแวดล้อม ด้านต่างๆ 5 ประการดังนี้ - ปัจจัยภายในบุคคล - ปัจจัยระหว่างบุคคล - ปัจจัยด้านศาสนา - ปัจจัยด้านชุมชน - ปัจจัยด้านนโยบาย ผู้วิจัยได้ทำการวิเคราะห์โดยการแยกแยะข้อมูลออกเป็น หมวดหมู่แล้วนำเสนอผลการวิเคราะห์ดังต่อไปนี้ ปัจจัยภายในบุคคล ได้แก่ อาชีพ รายได้ ความรู้และ ความเชื่อ มีความสัมพันธ์กับการใช้ยาแอมเฟตามีน โดยผู้ใช้ยา แอมเฟตามีนทั้งหมดมีความเชื่อว่าสามารถเพิ่มประสิทธิภาพการ ทำงานของร่างกาย ทำงานได้เป็นเวลานาน เพื่อหวังค่าตอบแทน สูงขึ้น ปัจจัยระหว่างบุคคล เพื่อนและนายจ้างเป็นผู้ที่มีอิทธิพล ต่อการใช้ยาแอมเฟตามีน ของผู้ใช้แรงงานโดยกลุ่มเพื่อนที่ออก ไปขายแรงงานนอกหมู่บ้านจะเป็นผู้ที่แนะนำให้ทดลองใช้ รวมทั้ง การออกไปรับจ้างที่เป็นงานเหมาร่วมกับเพื่อนและมีการใช้ยา แอมเฟตามีน จึงใช้ตามกันเพื่อให้เกิดการยอมรับในกลุ่ม นอก จากนี้นายจ้างบางคนยังใช้ยาแอมเฟตามีนผสมในน้ำดื่มให้คนงาน อื่มหรือให้ค่าจ้างเป็นยาแอมเฟตามีนด้วย ปัจจัยด้านศาสนา พบว่าศาสนามีบทบาทสำคัญต่อการดำรง ชีวิตของชาวบ้านมาก ในขณะเดียวกันก็ได้มีการดำเนินการกับ ผู้ติดยาเสพติดประเภทต่างๆ อย่างเด็ดขาดยกเว้นผู้ใหญ่ยาแอม เฟตามีน ทั้งนี้ก็เพราะว่า ผู้ใช้ยาแอมเฟตามีนเองมีความเชื่อ ว่าการใช้ยาแอมเฟตามีนเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการทำมาหา เลี้ยงชีพนั้นไม่เป็นการละเมิดศีลข้อใดที่พวกเขา และชาวบ้าน อื่นๆ ถือปฏิบัติอยู่ในขณะเดียวกันผู้ใช้ยาแอมเฟตามีนส่วนใหญ่จะ ไปเสพนอกหมู่บ้านและเมื่อผู้ใช้แรงงานกลับเข้าไปในหมู่บ้าน ไม่มีร่องรอยของการเสพยาดังกรณีของการเสพฝิ่น ในกรณีที่ ผู้เสพมีอาการจะไม่กลับเข้ามาอยู่ในหมู่บ้านจนกว่าจะหมดฤทธิ์ จึงกลับเข้ามาอยู่ในหมู่บ้าน ดังนั้นมาตรการของหมู่บ้านที่กำหนด ไว้จึงไม่สามารถครอบคลุมกรณีเหล่านี้ ปัจจัยด้านชุมชน หน่วยงานต่างๆ ของรัฐที่ตั้งอยู่ในหมู่บ้าน ไม่ได้เข้ามายุ่งเกี่ยวกับปัญหาการใช้ยาแอมเฟตามีนอย่างจริงจัง เพราะต่างก็มีภาระหน้าที่ความรับผิดชอบกันมากอยู่แล้ว ส่วนผู้นำ ชุมชนแม้จะมีบทบาทในการให้ความร่วมมือกับทางราชการในการ แก้ไขปัญหายาเสพติดเป็นครั้งคราว แต่เนื่องจากมีภาระกิจอื่นๆ อีกมากจึงไม่สามารถดำเนินการแก้ไขปัญหาการใช้ยาแอมเฟตามีน ในหมู่บ้านได้อย่างจริงจัง ปัจจัยด้านนโยบาย พบว่าการดำเนินการทางกฎหมายเป็น ส่วนใหญ่เท่าที่เป็นมาจะดำเนินงานด้านปราบปรามเป็นครั้งคราว ผู้ค้ายาที่ถูกจับกุมมักเป็นผู้ค้ารายย่อยมือของกฎหมายไม่เคย เอื้อมไปถึงผู้ค้ารายใหญ่ที่อยู่เบื้องหลังในขณะเดียวกันมีผู้ค้า รายใหม่เพิ่มขึ้นตลอดเวลาทำให้ตัวยายังคงแพร่หลายอยู่ใน ตลาดผู้ที่เลิกใช้ยาแอมเฟตามีนส่วนใหญ่ให้เหตุผลว่าเลิกใช้ ยาเพราะยามีราคาสูงขึ้น มิใช่เหตุผลทางด้านกฎหมาย