การวิจัยเรื่อง เครือข่ายการเรียนรู้ในการดูแลรักษา สุขภาพของประชาชนในชุมชนชนบท มีวัตถุประสงค์การวิจัย เพื่อศึกษาเครือข่ายการเรียนรู้ในการดูแลรักษาสุขภาพของ ประชาชนในชุมชนชนบทมี่มีการถ่ายทอดสืบต่อกันมาจากอดีต ถึงปัจจุบัน และเพื่อศึกษาเงื่อนไขที่มีผลต่อการเกิด เครือข่าย การเรียนรู้ของประชาชนในการดูแลรักษาสุขภาพ ภายในชุมชนและเครือข่ายระหว่างชุมชนใกล้เคียง วิธีการศึกษาวิจัยใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยมีวิธี การเก็บรวบรวมข้อมูลหลายวิธีผสมผสานกัน ได้แก่ การสัมภาษณ์ แบบไม่เป็นทางการ การสังเกต และการจัดกลุ่มสนทนา ผลของ การศึกษาวิจัยสรุปได้ดังนี้ ประชาชนในชุมชนที่ศึกษา เป็นชุมชนชนบททางภาคเหนือของ ประเทศไทย ประชาชนมีวิถีชีวิตอย่างเรียบง่าย มีความสัมพันธ์ กันอย่างแน่นแฟ้น และมีวัฒนธรรมเป็นเอกลักษณ์ของตนเองใน ด้านภาษาพูดเป็นภาษาเขิน ชุมชนแห่งนี้จึงมีวัฒนธรรม ประเพณีในการดูแลรักษาสุขภาพแบบดั้งเดิมหลงเหลือให้เห็น จนถึงปัจจุบัน เป็นการเรียนรู้ที่ได้การถ่ายทอดมาจาก บรรพบุรุษ และการกล่อมเกลาทางสังคมโดยครอบครัว เครือญาติ และเพื่อนบ้าน นอกจากนั้นก็เรียนรู้จากผู้นำบารมี เช่น พระ ผู้อาวุโส ทั้งภายในชุมชนและชุมชนใกล้เคียง ในอดีตจะ มีผู้รู้หรือภูมิปัญญาในด้านการดูแลรักษาสุขภาพการเจ็บป่วย และคนรุ่นหลังก็ได้รับการถ่ายทอดการเรียนรู้สืบมาโดยมาก จะมาจากสายต้นตระกูลแล้วสืบมาเป็นมรดกตกทอดถึงลูกหลาน แต่ปัจจุบันนี้ภูมิปัญญาชาวบ้าน (หมอพื้นบ้าน) มีจำนวนน้อย และนับวันจะลดลงไปเรื่อย ๆ เนื่องจากว่าคนสมัยปัจจุบันไม่ ค่อยนิยมการดูแลรักษาสุขภาพแบบพื้นบ้าน เพราะว่าต้องใช้ เวลารักษานาน และยังมีพิธีรีตรองมากมาย โดยเฉพาะการรักษา ที่อาศัยพิธีกรรมต่าง ๆ และประกอบกับปัจจุบันรัฐบาลได้ พยายามเน้นการบริการสาธารณสุขสมัยใหม่ให้แก่ประชาชนทุกระดับ และพยายามปลูกฝังความเชื่อให้แก่ประชาชนในการรักษาเยียวยา แบบตะวันตกด้วยวิธีการแพทย์แผนใหม่ เครือข่ายการเรียนรู้ในการดูแลรักษาสุขภาพของประชาชน ในชุมชนชนบทได้มีการเรียนรู้ตามลักษณะของเครือข่ายสังคม ชนบท ซึ่งเริ่มต้นจากครอบครัว เครือญาติ แล้วขยายออกไปยัง เพื่อนบ้านทั้งภายในชุมชนและนอกชุมชน และถ้าเป็นเรื่อง การดูแลรักษาสุขภาพโดยทั่ว ๆ ไปที่เป็นเรื่องปกติธรรมดา เครือข่ายการเรียนรู้ของประชาชนได้มีขึ้นอยู่ตามปกติจาก วิถีชีวิตของชาวบ้านที่มีความสัมพันธ์กันและเป็นเครือญาติ ในชุมชนและชุมชนใกล้เคียง ส่วนการเรียนรู้ในการดูแลรักษา เยียวที่เจ็บป่วยร้ายแรงนั้น เป็นการสืบทอดความรู้หมอพื้นบ้าน ทั้งภายในชุมชนและนอกชุมชน และหมอพื้นบ้านที่มีวิชาความรู้ ส่วนใหญ่ได้สืบทอดมาจากบรรพบุรุษและไปเรียนรู้จากผู้รู้ เพิ่มเติม เช่น พระ ผู้อาวุโส เพื่อน จึงได้ทำให้เกิด เครือข่ายการเรียนรู้ในการดูแลรักษาสุขภาพในแวดวง หมอพื้นบ้าน ทั้งที่เป็นหมอพื้นบ้านด้วยกัน พระ และลูกศิษย์ ปัจจุบันเครือข่ายการเรียนรู้ของหมอพื้นบ้านในการดูแลรักษา อยู่ในวงแคบ เนื่องจากคนรุ่นใหม่ไม่ได้สนใจหรือไม่มีเวลา ที่จะเรียนรู้ เพราะว่าต้องใช้เวลาศึกษาเล่าเรียนนานกว่า ที่จะมีความชำนาญสามารถเป็นหมอพื้นบ้านได้ ประกอบกับรัฐ ได้ให้การส่งเสริมสนับสนุนภูมิปัญญาชาวบ้านในเรื่องนี้ไม่ จริงจัง เนื่องจากการเน้นให้ประชาชนดูแลรักษาสุขภาพ อนามัยตามแบบตะวันตกหรือด้วยวิธีการแพทย์แผนใหม่นั่นเอง เงื่อนไขที่สำคัญและมีผลค่อนข้างมากต่อการเกิดเครือข่าย การเรียนรู้ของชาวบ้าน ได้แก่ 1. ความสัมพันธ์ที่เกิดขึ้น ระหว่างบุคคลและชุมชน ได้แก่ ความสัมพันธ์ของครอบครัว เครือญาติ และเพื่อนบ้าน 2. ระยะเวลาความสัมพันธ์ของ บุคคล การเรียนรู้เพื่อให้เกิดความชำนาญต้องอาศัยมิติด้าน เวลา ซึ่งถ้าเป็นการดูแลรักษาเยียวยาขั้นสูงก็จะใช้เวลา เรียนรู้มากขึ้น 3. ความถี่ของการพบปะหรือความใกล้ชิดกัน จำนวนครั้งของการพบปะและความใกล้ชิดสนิทสนมกันย่อมเป็น ช่องทางให้เกิดการเรียนรู้ได้เสมอ 4. การแลกเปลี่ยนและ การพึ่งพากัน เป็นวัฒนธรรมของประชาชนชนบทที่มีการ ช่วยเหลือเกื้อกูลกัน