วิทยานิพนธ์ (นศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2545

การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) ใช้วิธีการเก็บข้อมูลแบบสหวิธี (Multiple Methodology) ประกอบด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) การสังเกตแบบไม่มีส่วนร่วม (Non-participant Observation) การวิจัยเอกสาร (Documentary Research) และการสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth Interview) เพื่อวิเคราะห์บทบาทของตัวตลกหนังตะลุงที่แสดงออกมาทางวัจนสารและอวัจนสาร และศึกษาถึงผลการรับรู้ของผู้ชมที่มีต่อวัจนสารและอวัจนสารที่รับจากตัวตลกหนังตะลุง ผลการวิจัยพบว่า 1. การแสดงของตัวตลกหนังตะลุงเป็นการสืบทอดทางวัฒนธรรมและเป็นสื่อสารการแสดงในรูปแบบของการสื่อสารระหว่างบุคคล 2. ตัวตลกหนังตะลุงมีหน้าที่ให้ความบันเทิงเป็นหลักและสอดแทรกสาระเป็นบทบาทรอง 3. สาระที่ตัวตลกแสดงออกมาทางวัจนสารประกอบด้วยการให้ความรู้พื้นฐานในการดำเนินชีวิต การอบรมสั่งสอนทางจริยธรรมและการวิพากษ์วิจารณ์สังคม วัจนสารของตัวตลกจะต้องถูกสอดแทรกอย่างเหมาะสมกับความบันเทิงเพื่อนำผู้ชมไปสู่ความสนุกสนานซึ่งเป็นจุดหมายหลักของสื่อสารการแสดงหนังตะลุง 4. อวัจนสารของตัวตลกแสดงลักษณะที่สอดสัมพันธ์กับชาวบ้านในสังคมภาคใต้ส่วนใหญ่และก่อให้ผู้ชมเกิดความรู้สึกเป็นพวกเดียวกันกับตัวตลกหนังตะลุง บุคลิกเฉพาะของตัวตลกแต่ละตัว อารมณ์และการเคลื่อนไหวท่าทางที่สอดรับกับวัจนสารสามารถเสริมวัจนสารและทำให้สื่อสารการแสดงของตัวตลกให้สมบูรณ์ยิ่งขึ้น อีกทั้งยังเป็นแบบอย่างทางความประพฤติได้ นอกจากนี้ความเป็นตัวตลกยังทำให้ผู้ชมพร้อมที่จะรับความบันเทิงและการแต่งเสริมเกินจริงก็นำไปสู่ความขบขัน 5. ผู้ชมต้องการที่จะรับรู้เพียงบทบาทหลักคือความบันเทิงจากตัวตลกและไม่ได้นำสาระของตัวตลกหนังตะลุงไปใช้ให้เกิดประโยชน์ในชีวิตประจำวันมากนัก