การศึกษาครั้งนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อให้ทราบถึง วิวัฒนาการของชุมชนเมืองนครสวรรค์นับตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบัน โดยวิเคราะห์กระบวนการเปลี่ยนแปลงของเมือง ซึ่งพิจารณาดูความสัมพันธ์ในระดับเมือง ย่านและชุมชน ทางด้านเศรษฐกิจ สังคม โดยเฉพาะทางด้านกายภาพเพื่อนำมาวิเคราะห์แนวโน้มการเปลี่ยนแปลงในอนาคต เพื่อเสนอแนะแนวทางที่เหมาะสมและรูปแบบที่เป็นไปได้ ในการพัฒนาเมืองในแต่ละระดับ จากการศึกษาพบว่า เมืองนครสวรรค์มีวิวัฒนาการต่อเนื่องมายาวนาน โดยสภาพทางภูมิศาสตร์ของดินแดนแห่งนี้ ซึ่งที่ตั้งอยู่ในที่ราบเจ้าพระยาตรงบริเวณเชื่อมต่อระหว่างที่ราบเจ้าพระยาตอนบนและที่ราบเจ้าพระยาตอนล่าง ทำให้พื้นที่มีความสำคัญที่เอื้อำนวยต่อการทำยุทธศาสตร์ ตลอดจนตั้งถิ่นฐานและการค้า เป็นเหตุให้เมืองนครสวรรค์แห่งนี้มีบทบาทความสำคัญในแต่ละยุคสมัยทั้งระดับภูมิภาคและระดับประเทศมาตั้งแต่อดีต โดยการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นเป็นผลมาจากปัจจัยภายนอกและภายในที่ส่งผลต่อเมือง ดังจะเห็นได้จากการเปลี่ยนแปลง จากเมืองที่เป็นแหล่งศูนย์กลางการแลกเปลี่ยนสินค้า มีความเจริญทางด้านเศรษฐกิจและวิถีชีวิตโดยอาศัยแม่น้ำเป็นหลัก เปลี่ยนแปลงมาเป็นเมืองที่ใช้วิถีชีวิตบนบกเป็นหลัก จนปัจจุบันวิถีชีวิตริมน้ำมีให้เห็นน้อยลง โดยการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นมาจากแผนการพัฒนาประเทศที่ส่งผลต่อเนื่องมายังระดับภาค ระดับเมือง ตลอดจนย่านและชุมชนในเมืองนครสวรรค์ ปัจจุบันเมืองนครสวรรค์มีบทบาททางด้านเศรษฐกิจในระดับประเทศ และเป็นศูนย์กลางการเชื่อมโยงระหว่างภาคเหนือและภาคกลาง โดยเป็นเมืองด้านการค้าและบริการระดับภาครวมถึงด้านการปกครอง และการศึกษา ส่วนในระดับเมืองมีการพัฒนาไปอย่างช้าๆ โดยแปรผันตามสภาพเศรษฐกิจของประเทศสภาพเนื่องจากภายในเมืองนครสวรรค์ ประชากรส่วนใหญ่ประกอบอาชีพการค้าและบริการ รูปแบบปัญหาภายในเมืองส่วนใหญ่เป็นในระดับย่านและชุมชน ด้านระบบสาธารณูปโภคและสาธารณูปการ ตลอดจนปัญหาทางด้านสังคม ที่เกิดจากโอกาสทางสังคมที่ไม่เท่าเทียมกัน และแนวทางการพัฒนาที่ยังลงไปไม่ถึงชุมชน จากผลการวิเคราะห์ความเป็นมาของเมืองนครสวรรค์ และแนวโน้มการเปลี่ยนแปลงในอนาคตจึงได้เสนอแนวทางการพัฒนา ออกเป็น 3 ระดับ ได้แก่ ระดับเมืองพัฒนาทางด้านการใช้ประโยชน์ที่ดินให้เหมาะสมกับการขยายตัวในอนาคต ส่วนในระดับย่าน ได้สร้างเอกลักษณ์ที่ชัดเจนในแต่ละย่านรวมถึงแผนการฟื้นฟูย่านเก่าให้เกิดกิจกรรมที่น่าสนใจ ส่วนในระดับชุมชน ได้กำหนดการพัฒนาด้านสาธารณูปโภคและสาธารณูปการเพื่อรองรับชุมชน และส่งเสริมคุณภาพชีวิตในแต่ละชุมชนให้ดีขึ้น