การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสบการณ์ด้านจิตวิญญาณของผู้ป่วยโรคไตวายเรื้อรังระยะสุดท้ายใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บข้อมูลในผู้ป่วยไตวายเรื้อรังระยะสุดท้ายที่ยินยอมเข้าร่วมวิจัย จำนวน 20 ราย โดยการสัมภาษณ์แบบเจาะลึก และบันทึกเทป โดยใช้แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้างที่ครอบคลุมด้าน 1) ปรัชญาชีวิต 2) ความเชื่อเกี่ยวกับศาสนา 3) ความรู้สึกต่อสิ่งเหนือธรรมชาติ 4) ความตระหนักในจิตวิญญาณ วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา (Content analysis) ผลการศึกษาพบว่า ประสบการณ์ด้านจิตวิญญาณของผู้ป่วยไตวายเรื้อรังระยะสุดท้าย ใน 5 ประเด็นดังนี้ด้านที่ 1 คือ ปรัชญาชีวิตที่ประกอบด้วย 5 ประเด็นย่อย คือ 1.1) อนาคตดับมืด 1.2) อยู่อย่างไร้คุณค่าเป็นภาระผู้อื่น 1.3) เส้นเลือดที่ต่อไว้คือเส้นชีวิต 1.4) ตลอดชีวิตต้องพึ่งไตเทียม และ 1.5) เป็น โรคคนรวย คนจนหมดสิทธิ์ด้านที่ 2 คือความเชื่อเกี่ยวกับศาสนาประกอบด้วย 3 ประเด็นย่อย คือ 2.1) ช่วยให้สงบสุข 2.2) ทำให้จิตใจผ่องแผ้วไม่ขุ่นมัวและ 2.3) ทำให้ปลงได้ ด้านที่ 3 คือ ความรู้สึกต่อสิ่งเหนือธรรมชาติ ประกอบด้วย 2 ประเด็นย่อย คือ 3.1)ขอให้หายจากโรค 3.2) เป็นที่พึ่งทางใจ ด้านที่ 4 คือ ความตระหนักในจิตวิญญาณประกอบด้วย 5 ประเด็นย่อย4.1) ความสำเร็จของลูก คือ ทุกสิ่งของชีวิต 4.2) กำลังใจคือความอบอุ่นของครอบครัว 4.3) ต้องการมีชีวิตอยู่ยาวนาน 4.4) ได้เปลี่ยนไต และ 4.5) ได้รับสวัสดิการในการฟอกเลือดจากรัฐบาล และด้านที่ 5 ได้รับความรักจากคนในครอบครัว ซึ่งเป็นด้านที่ค้นพบได้จากการวิจัยดังนี้ จากการวิจัยครั้งนี้ ทำให้ทราบว่าประสบการณ์ด้านจิตวิญญาณของผู้ป่วยไตวายเรื้อรังระยะสุดท้าย คือสิ่งที่มีคุณค่าสูงสุดในชีวิตของผู้ป่วยไตวายเรื้อรังระยะสุดท้ายซึ่งเมื่อได้รับการตอบสนองแล้วจะช่วยให้มีชีวิตอยู่อย่างผาสุกและพยาบาลสามารถใช้เป็นแนวทางในการประเมินและวางแผนการพยาบาลร่วมกับครอบครัว ในการดูแลด้านจิตวิญญาณในผู้ป่วยไตวายเรื้อรังระยะสุดท้ายต่อไป