การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของใบบัวบกทดแทนยาปฏิชีวนะต่อคุณลักษณะการเจริญเติบโต ปริมาณเอนไซม์จากเซลล์เยื่อบุผนังลำไส้เล็ก และการย่อยได้ของโภชนะในไก่เนื้อ การทดลองที่ 1 เป็นการศึกษาเบื้องต้นเพื่อดูผลของใบบัวบกต่อคุณลักษณะการเจริญเติบโต ไก่ทดลอง 432 ตัว ถูกแบ่งเป็น 9 กลุ่ม กลุ่มที่ 1 ได้รับอาหารพื้นฐาน เป็นกลุ่มควบคุม กลุ่มที่ 2 4 6 8 ได้รับอาหารพื้นฐานที่ผสมผงใบบัวบกในระดับ 1.67 3.33 6.67 10.00 กรัมต่อกิโลกรัมอาหาร กลุ่มที่ 3 5 7 9 ได้รับอาหารพื้นฐานที่ผสมสารสกัดจากผงใบบัวบกในระดับ 0.40 0.80 1.60 2.40 กรัมต่อกิโลกรัมอาหารชั่งน้ำหนักไก่ทดลองทุกกลุ่มและบันทึกปริมาณอาหารที่กินในวันที่ 21 และ 42 ของการทดลองการทดลองที่ 2 ศึกษาผลของบัวบก (ใบและลำต้น) ต่อคุณลักษณะการเจริญเติบโต ปริมาณเอนไซม์จากเซลล์เยื่อบุผนังลำไส้เล็ก และการย่อยได้ของโภชนะ ไก่ทดลอง 792 ตัวถูกแบ่งเป็น 6 กลุ่ม กลุ่มที่ 1 ได้รับอาหารพื้นฐาน เป็นกลุ่มควบคุม กลุ่มที่ 2 4ได้รับอาหารพื้นฐานที่ผสมผงบัวบกในระดับ 20 40 กรัมต่อกิโลกรัมอาหาร กลุ่มที่ 3 5ได้รับอาหารพื้นฐานที่ผสมสารสกัดบัวบกในระดับ 3.6 7.2 กรัมต่อกิโลกรัมอาหารกลุ่มที่ 6 ได้รับอาหารพื้นฐานที่ผสมยาปฏิชีวนะในระดับ 2.5 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัมอาหารชั่งน้ำหนักไก่ทดลองทุกกลุ่มและบันทึกปริมาณอาหารที่กิน สุ่มไก่ทดลองมากลุ่มละ 6 ตัวในวันที่ 21 และ 42 ของการทดลอง เก็บตัวอย่างอาหารที่ย่อยแล้วในลำไส้เล็กส่วนกลางส่วนปลาย และในไส้ตันมาวัดค่าพีเอช เก็บตัวอย่างเซลล์เยื่อบุผนังลำไส้เล็กส่วนกลางมาวัดระดับเอนไซม์ที่ย่อยน้ำตาลโมเลกุลคู่และเอนไซม์ที่ย่อยเปปไทด์ เก็บตัวอย่างเซลล์เยื่อบุผนังลำไส้เล็กส่วนปลายมาตรวจวัดปริมาณดีเอ็นเอและอาร์เอ็นเอ สุ่มไก่ทดลองกลุ่มละ 12 ตัว ในวันที่ 25 และ 46 ของการทดลอง เก็บตัวอย่างอาหารในลำไส้เล็กส่วนปลายมาตรวจหาค่าการย่อยได้ของโปรตีนและไขมัน ในการทดลองที่ 1 ช่วง 21 วันแรก พบว่าไก่ทดลองที่ได้รับผงใบบัวบกในระดับ1.67 และสารสกัดในระดับ 0.40 กรัมต่อกิโลกรัมอาหาร มีน้ำหนักตัวที่เพิ่มขึ้นและการเจริญเติบโตเฉลี่ยต่อวันมากกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญ (p<0.05) อย่างไรก็ตามการเจริญเติบโตตลอด 42 วัน ของทั้ง 2 การทดลอง ในไก่ทดลองทุกกลุ่มไม่มีความแตกต่างกันในการทดลองที่ 2 พบว่าไก่ทดลองที่ได้รับบัวบกในรูปผงและสารสกัดทุกระดับมีแนวโน้มว่าค่าพีเอชในลำไส้เล็กส่วนต่าง ๆ ลดลง แต่ไม่มีผลต่อระดับเอนไซม์ที่ย่อยน้ำตาลโมเลกุลคู่ในขณะที่ไก่ทดลองที่อายุ 42 วัน ที่ได้รับผงบัวบก 40 กรัมต่อกิโลกรัมอาหาร สารสกัด7.2 กรัมต่อกิโลกรัมอาหาร และยาปฏิชีวนะ มีระดับเอนไซม์ที่ย่อยเปปไทด์สูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญ (P<0.05) ส่วนค่าการย่อยได้ในวันที่ 25 พบว่าไก่ทดลองที่ได้รับสารสกัดบัวบกในระดับ 3.6 และ 7.2 กรัมต่อกิโลกรัมอาหาร มีค่าการย่อยได้ของโปรตีนมากกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญ (P<0.05) ในขณะที่ไก่ทดลองที่ได้รับสารสกัดบัวบกในระดับ 3.6 กรัมต่อกิโลกรัมอาหาร มีค่าการย่อยได้ของไขมันมากกว่ากลุ่มอื่น ๆอย่างมีนัยสำคัญ (P<0.05) แต่ไม่แตกต่างจากกลุ่มควบคุม นอกจากนี้ยังพบว่าการเสริมบัวบกในอาหารไม่มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงระดับของโปรตีน ดีเอ็นเอ และอาร์เอ็นเอของเซลล์เยื่อบุผนังลำไส้เล็ก สรุปได้ว่า คุณลักษณะการเจริญเติบโตของไก่เนื้อในกลุ่มที่มีการเสริมบัวบกลงในอาหารไม่แตกต่างจากกลุ่มที่เสริมยาปฏิชีวนะ อย่างไรก็ตามการเสริมบัวบกมีผลบางส่วนต่อพีเอชในลำไส้ ระดับเอนไซม์ที่ย่อยเปปไทด์ และการย่อยได้ของโภชนะ ดังนั้นจึงต้องมีการศึกษาต่อไปว่าบัวบกสามารถใช้ทดแทนยาปฏิชีวนะในการผลิตไก่เนื้อได้หรือไม่