การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาเครื่องมือประเมินความต้องการจำเป็นสำหรับการจัดบริการหลักสูตรบัณฑิตศึกษา ภาคนอกเวลาราชการ สาขาการศึกษา และเพื่อประเมินความเหมาะสมของเครื่องมือประเมินความต้องการจำเป็น กลุ่มตัวอย่างแบ่งตามระยะของการวิจัย ดังนี้ การวิจัยระยะที่ 1 ประกอบด้วยกลุ่มตัวอย่าง 3 กลุ่ม ได้แก่(1) กลุ่มผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 10 ท่าน (2) กลุ่มผู้เรียนระดับปริญญาตรี จำนวน 28 คนและ (3) กลุ่มผู้เรียนระดับปริญญาโท จำนวน 42 คน การวิจัยระยะที่ 2 ประกอบด้วยกลุ่มตัวอย่าง 3 กลุ่มได้แก่ (1) กลุ่มผู้เรียนระดับปริญญาตรี จำนวน 164 คน (2) กลุ่มผู้เรียนระดับปริญญาโท 87 คน และ (3) กลุ่มผู้ที่ทำงานด้านการศึกษา จำนวน 35 คนการวิจัยระยะที่ 3 ประกอบด้วยกลุ่มผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 10 ท่าน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ประกอบด้วย (1) แบบสัมภาษณ์ความคิดเห็นจากผู้ทรงคุณวุฒิ (2) แบบสอบถามความคิดเห็นในการจัดบริการหลักสูตรภาคนอกเวลาราชการ ระดับปริญญาโท สาขาการศึกษา และ (3) แบบประเมินความเหมาะสมของเครื่องมือประเมินความต้องการจำเป็น การวิเคราะห์ข้อมูลใช้วิธีการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน เครื่องมือประเมินความต้องการจำเป็น มีลักษณะเป็นแบบสอบถาม ซึ่งมีรูปแบบการตอบ 3 ลักษณะ คือ แบบตรวจสอบรายการ แบบมาตรวัดประมาณค่า ซึ่งมีพิสัยการตอบ4 ช่วง และแบบเรียงลำดับความสำคัญประกอบด้วยข้อมูล (1) ข้อมูลสถานภาพของผู้ตอบแบบสอบถาม (2) วัตถุประสงค์ของหลักสูตรภาคนอกเวลาราชการ (3) เกณฑ์การคัดเลือกผู้เรียน(4) การจัดการเรียนการสอน (5) การวัดผลการศึกษาแต่ละรายวิชา (6) แผนการศึกษา(7) จำนวนผู้เรียนต่อชั้นเรียน (8) วันและเวลาที่เหมาะสมในการจัดการเรียนการสอน(9) การชำระค่าเล่าเรียน (10) ค่าเล่าเรียนที่สามารถจ่ายได้ในแต่ละเทอม และ(11) การจัดบริการและสิ่งอำนวยความสะดวก ผลการนำเครื่องมือไปทดลองใช้พบว่า ผู้ทรงคุณวุฒิเห็นสอดคล้องกันว่าเครื่องมือประเมินความต้องการจำเป็นสำหรับการจัดบริการหลักสูตรบัณฑิตศึกษา ภาคนอกเวลาราชการสาขาการศึกษา มีความเหมาะสม คือ มีข้อมูลเพียงพอต่อการตัดสินใจ ตรงกับความต้องการของผู้ใช้ และการนำเสนอที่ง่ายต่อความเข้าใจและนำไปใช้