วิทยานิพนธ์ (น.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2547

ปัจจุบันกระบวนการชี้ขาดโดยสมัครใจในประเทศไทยประสบปัญหา การที่นายจ้างและลูกจ้างไม่นิยมระงับข้อพิพาทแรงงาน โดยกระบวนการชี้ขาดโดยสมัครใจ ผู้วิจัยจึงได้ศึกษาปัญหาในกระบวนการชี้ขาดโดยสมัครใจ เพื่อนำไปปรับปรุงกระบวนการชี้ขาดโดยสมัครใจในประเทศไทย ผลจากการศึกษาพบว่า เมื่อเกิดข้อพิพาทแรงงานที่ตกลงกันไม่ได้ นายจ้างและลูกจ้างมักจะใช้การนัดหยุดงานและการปิดงาน ซึ่งส่งผลเสียหายแก่นายจ้างและสังคมมากกว่าที่จะใช้กระบวนการชี้ขาดโดยสมัครใจ อันมาจากปัญหาที่คู่พิพาทไม่สามารถสรรหาผู้ชี้ขาดได้ ความล่าช้าในกระบวนการชี้ขาดโดยสมัครใจ และการไม่เชื่อถือกระบวนการชี้ขาดโดยสมัครใจ ซึ่งเมื่อพิจารณากระบวนการระงับข้อพิพาทแรงงาน โดยอนุญาโตตุลาการในต่างประเทศแล้ว พบว่าประเทศญี่ปุ่น สิงคโปร์ มาเลเซียและฟิลิปปินส์ เป็นประเทศที่มีระบบการระงับข้อพิพาทแบบผสม ระหว่างกระบวนการอนุญาโตตุลาการโดยบังคับ และกระบวนการอนุญาโตตุลาการโดยสมัครใจซึ่งคล้ายคลึงกับประเทศไทย ประเทศออสเตรเลียมีระบบการอนุญาโตตุลาการโดยบังคับ ประเทศเยอรมันมีการระงับข้อพิพาทแรงงาน ในสถานประกอบการและระบบศาลแรงงาน ประเทศอังกฤษมีรูปแบบการระงับข้อพิพาทแรงงานโดยองค์กรของรัฐ และประเทศสหรัฐอเมริกาอันเป็นประเทศที่ประสบความสำเร็จ ในการระงับข้อพิพาทแรงงานโดยอนุญาโตตุลาการ จึงสมควรนำรูปแบบกระบวนการอนุญาโตตุลาการในต่างประเทศ มาเป็นแนวทางในการปรับปรุง และพัฒนากระบวนการชี้ขาดโดยสมัครใจในประเทศไทย ผู้วิจัยจึงเสนอแนะให้มีแก้ไขพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 เกี่ยวกับการชี้ขาดโดยสมัครใจ โดยเพิ่มเติมคุณสมบัติของผู้ชี้ขาด กระบวนการเปิดเผยความเป็นอิสระของผู้ชี้ขาด กระบวนการคัดค้านผู้ชี้ขาด กระบวนการชี้ขาดโดยขาดนัด กระบวนการเพิกถอนคำชี้ขาด รวมทั้งปรับปรุงข้อบังคับของสำนักงานผู้ชี้ขาดข้อพิพาทแรงงาน ให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น