วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนระดับประถมศึกษา (2) ศึกษาเชิงคุณภาพเกี่ยวกับปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนในทัศนะของผู้บริหารและครู (3) ความสอดคล้องของการจัดสรรทรัพยากรกับความสำคัญของปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน (4) ศึกษาปัจจัยเชิงบริหารและสาเหตุอื่น ๆ ที่ทำให้ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนระหว่างโรงเรียนแตกต่างกัน และ (5) นำเสนอแนวทางในการจัดสรรทรัพยากรทางการศึกษาในโรงเรียนระดับประถมศึกษา การวิเคราะห์ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนใช้การประมาณฟังก์ชั่นการผลิตทางการศึกษา ส่วนการวิเคราะห์ในประเด็นอื่น ๆ ใช้สถิติเชิงพรรณา ข้อมูลที่ใช้ในการศึกษาได้มาจาก (1) ข้อมูลพื้นฐานของโรงเรียนสังกัด กทม. 50 แห่ง สังกัด สช.44 แห่ง และสังกัด สป. กทม. 24 แห่ง (2) ความคิดเห็นของผู้บริหาร ครูภาษาไทยและครูคณิตศาสตร์ 354 คน (3) ข้อมูลคุณลักษณะนักเรียนและพื้นฐานครอบครัวจากผู้กครองนักเรียน 3,368 คน (4) ผลสัมฤทธิ์วิชาภาษาไทยและคณิตศาสตร์ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 ปีการศึกษา 2545 ของสำนักทดสอบทางการศึกษา (5) ความคิดเห็นของผู้บริหารโรงเรียน 6 ท่าน และ (6) ความคิดเห็นของผู้เชี่ยวชาญ 6 ท่าน ผลการวิจัยพบว่า ในภาพรวมโรงเรียนทุกสังกัด ปัจจัยสำคัญที่มีอิทธิพลต่อผลสัมฤทธิ์วิชาภาษาไทย คือ การเคยเรียนระดับอนุบาล เพศของนักเรียน วุฒิการศึกษาด้านการบริหารสถานภาพทางเศรษฐกิจและสังคมของครอบครัว ประสบการณ์ด้านการบริหาร ประสบการณ์ด้านการสอนและอัตราส่วนนักเรียนต่อคอมพิวเตอร์ สำหรับปัจจัยสำคัญที่มีอิทธิพลต่อผลสัมฤทธิ์วิชาคณิตศาสตร์ คือ การเคยเรียนระดับอนุบาล วุฒิการศึกษาด้านการบริหาร เพศของนักเรียนสถานภาพทางเศรษฐกิจและสังคมของครอบครัว อัตราส่วนนักเรียนต่อคอมพิวเตอร์ ขนาดชั้นเรียนประสบการณ์ด้านการบริหาร ประสบการณ์ด้านการสอนและภาระงานสอนและงานที่เกี่ยวกับการสอน นอกจากนี้ยังพบว่านักเรียนในโรงเรียนขนาดใหญ่มีผลสัมฤทธิ์ทั้ง 2 วิชาสูงกว่านักเรียนในโรงเรียนขนาดกลางและขนาดเล็ก เมื่อจำแนกตามสังกัด พบว่าปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อผลสัมฤทธิ์ทั้ง 2 วิชามีความแตกต่างกันบ้างแต่ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนค่อนข้างมากได้แก่ สถานภาพทางเศรษฐกิจและสังคมของครอบครัว วุฒิการศึกษาด้านการบริหาร ประสบการณ์ด้านการบริหาร ประสบการณ์ด้านการสอน และการเคยเรียนระดับอนุบาล ส่วนปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนในทัศนะของผู้บริหารและครูคือความสุขที่นักเรียนได้มาโรงเรียน ขวัญและกำลังใจของครู ความคิดริเริ่มของผู้บริหารการแสวงหาความรู้ด้วยตนเอง อีกทั้งแหล่งเรียนรู้ที่ส่งเสริมพัฒนาการของนักเรียนสำหรับการจัดสรรทรัพยากรทางการศึกษาที่ผ่านมายังไม่ค่อยสอดคล้องกับปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน นอกจากนี้ปัจจัยเชิงบริหารและสาเหตุอื่น ๆ ที่ทำให้ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนระหว่างโรงเรียนแตกต่างกันคือ ประสบการณ์ด้านการบริการ การเพิ่มพูนความรู้ของผู้บริหารและครู ภาวะความเป็นผู้นำ การทำงานเป็นทีม การนิเทศงานและความสัมพันธ์กับผู้ปกครองและชุมชน ดังนั้นภาครัฐจึงควรให้ความสำคัญกับการจัดสรรงบประมาณเพื่อ (1) ช่วยเหลือนักเรียนที่ยากจน (2) ให้นักเรียนทุกคนได้มีโอกาสเรียนระดับอนุบาล (3) พัฒนาทักษะผู้บริหารและครู (4) จัดหาอุปกรณ์การศึกษาที่เหมาะสม