การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาความเป็นมาและพัฒนาการของรายการเจาะใจ 2) วิเคราะห์ถึงลักษณะเนื้อหาและรูปแบบการนำเสนอภาพสะท้อนประสบการณ์ชีวิตและสังคม โดยใช้แนวคิดทฤษฎีบทบาทสื่อมวลชนในฐานะที่เป็นสื่อกลางความสัมพันธ์ทางสังคม และแนวคิดเรื่องสื่อมวลชนกับการประกอบสร้างความเป็นจริงทางสังคมเป็นกรอบในการศึกษา ผลการวิจัยพบว่ารายการเจาะใจได้มีพัฒนาการทั้งในด้านแนวคิด วัตถุประสงค์รูปแบบการนำเสนอและเนื้อหารายการ แบ่งได้เป็น 3 ยุค คือ ยุคเริ่มต้น ด้วยรูปแบบรายการวาไรตี้ ดัดแปลงเรื่องราวจากชีวิตจริงนำเสนอเป็นละคร (Factural Representation)ยุคปรับเปลี่ยนเป็นรูปแบบการสัมภาษณ์เจาะลึกบุคคลที่เกี่ยวข้องกับเหตัการณ์ข่าว เพื่ออธิบายเรื่องราวข้อเท็จจริง (Factual Information) ในข่าวนั้น ยุคปัจจุบันเป็นรูปแบบการสัมภาษณ์ นำเสนอภาพสะท้อน (Reality Reflection) ความไม่แน่นอนในชีวิตมนุษย์ด้วยเทคนิคการเล่าเรื่อง นอกจากนี้ ผลของการศึกษายังค้นพบข้อเท็จจริงถึงบทบาทการเป็นตัวกลางของรายการเจาะใจในหลายด้าน ได้แก่ 1) บทบาทในฐานะเป็นผู้กำหนดประเด็นวาระ (Agenda-setting) เพื่อการอภิปรายแสดงความคิดเห็น 2) บทบาทในฐานะเป็นผู้อธิบายตีความ(Interpretation) เพื่อให้เข้าใจข้อเท็จจริงที่เกิดขึ้น 3) บทบาทในฐานะผู้แนะแนวทาง(Guidance) ในการดำเนินชีวิต ยิ่งไปกว่านั้นยังสร้างให้เกิดความเข้าใจและการช่วยเหลือซึ่งกันและกันของคนในสังคม