~bความเป็นมา~b สาธารณสุขมูลฐานเป็นกลยุทธ์ในการดำเนินงานมากกว่า 20 ปีเพื่อให้ประชาชนมีสุขภาพดีถ้วนหน้า ปัจจุบัน ปี 2545 มีนโยบายหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าโดยให้จัดตั้งศูนย์สุขภาพชุมชนขึ้นเพื่อให้บริการสุขภาพที่ใกล้บ้านใกล้ใจประชาชนอสม. ผู้นำประชาชนกลุ่มหนึ่งมีความคิดเห็นอย่างไรต่องานบริการสุขภาพเพื่อชุมชน ~bวัตถุประสงค์~b เพื่อศึกษาความคิดเห็นของอาสาสมัครสาธารณสุข (อสม.) ต่อกิจกรรมสำคัญในระบบสุขภาพชุมชน ได้แก่งานสาธารณสุขมูลฐานและงานบริการสุขภาพระดับปฐมภูมิของศูนย์สุขภาพชุมชนในจังหวัดนครราชสีมา ~bรูปแบบการวิจัย~b เป็นการสำรวจเชิงพรรณนา ณ จุดเวลาใด เวลาหนึ่ง ~bประชากรที่ศึกษา~b อสม. จำนวน 1,800 คน จาก 40,441 คน โดยการสุ่มเลือกตัวอย่างแบบ Multi-stage Sampling ~bเครื่องมือวิจัย~b เป็นแบบสอบถามที่ผู้วิจัยสร้างขึ้นเป็นชนิดตอบเอง ซึ่งผู้วิจัยพัฒนาแบบประเมินตนเองต่องานสาธารณสุขมูลฐาน ความพึงพอใจระบบบริการสุขภาพและการมีส่วนร่วมของคนในชุมชน ~bการรวบรวมข้อมูล~b ระหว่างเดือนธันวาคม 2545 ถึง มกราคม 2546 มีผู้ตอบกลับ1,325 คน (73.61%) ~bสถิติที่ใช้~b Unpaired t-test, Paired t-test, Wilcoxon Signed-Ranks testและ One-way ANOVA ~bผลการศึกษา~b อสม.ส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง 90.6% มีสถานภาพสมรสคู่ 91.2%อายุเฉลี่ย 38.6 ปี จบประถมศึกษา 73.6% และมีอาชีพเกษตรกรรม 73.6% ได้รับการอบรมโดยเฉลี่ย 8 ครั้ง/ปี ส่วนลักษณะของหมู่บ้าน พบว่าคนในหมู่บ้านจะรวมกลุ่มจัดกิจกรรมด้านวัฒนธรรมและประเพณีอย่างสม่ำเสมอ 72.8% และคนในหมู่บ้านเป็นเครือญาติกัน70.0% อสม.ส่วนใหญ่ให้ความสำคัญและมีส่วนร่วมปฏิบัติกิจกรรมงานสาธารณสุขมูลฐานทั้ง 33 กิจกรรม (6หมวด) ด้วยคะแนนเฉลี่ยสูงในทุกกิจกรรม/หมวด ยกเว้นการมีส่วนร่วมในกิจกรรมเด็กที่ไม่ได้เรียน ได้รับการฝึกอาชีพมีคะแนนต่ำสุด และพบว่า อสม. ให้ความสำคัญมากที่สุด ในหมวดสุขภาพดี และมีส่วนร่วมมากที่สุด ในหมวดมีบ้านอาศัย ส่วนหมวดรายได้ อสม. ให้ความสำคัญและมีส่วนร่วมน้อยที่สุด อสม.ประเมินความสำคัญและความพึงพอใจต่อกิจกรรมงานบริการสุขภาพระดับปฐมภูมิของศูนย์สุขภาพชุมชน 25 กิจกรรม(5หมวด) ด้วยคะแนนเฉลี่ยความสำคัญสูงกว่าความพึงพอใจอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ(~ip~i<0.001) ทุกกิจกรรมทุกหมวด โดยกิจกรรมการเยี่ยมบ้านติดตามผู้พิการ ผู้ป่วยเรื้อรัง มีความพึงพอใจน้อยที่สุด และพบว่า อสม.ให้ความสำคัญและพึงพอใจมากที่สุดหมวดป้องกันโรค แต่หมวดการฟื้นฟูสภาพ อสม.กลับให้ความสำคัญและพึงพอใจน้อยที่สุดนอกจากนี้ยังพบว่า บทบาท อสม. จำนวนครั้งที่ได้รับการอบรม และลักษณะของหมู่บ้านที่แตกต่างกันมีผลให้ความคิดเห็นมีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (~ip~i<0.05) ~bสรุป~b ระบบสุขภาพท้องถิ่นเพื่อชุมชนต้องคำนึงถึงปัจจัยต่าง ๆ ที่มีความสำคัญต่อการดำรงชีวิตของชาวบ้านด้วย อาทิ รายได้ การศึกษา วัฒนธรรม โดยทุกหน่วยงานในชุมชนต้องทำงานประสานกันเพื่อร่วมกันพัฒนาคุณภาพชีวิตของคนในชุมชนให้ดีขึ้นดังนั้นการฝึกอบรมให้ อสม. อย่างสม่ำเสมอ โดยให้ อสม. และประชาชนมีส่วนร่วมในการดำเนินงานในระบบสุขภาพชุมชน ส่วนเจ้าหน้าที่มีการติดตามสนับสนุนอย่างต่อเนื่องจะทำให้งานประสบความสำเร็จอย่างยั่งยืน