ประเทศไทยเป็นประเทศหนึ่งที่กำลังประสบปัญหาอัตราผู้ติดเชื้อเอชไอวีและผู้ป่วยเอดส์เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะในพื้นที่เขต 10 ของกระทรวงสาธารณสุข เป็นพื้นที่ที่มีจำนวนผู้ติดเชื้อเอชไอวีและผู้ป่วยเอดส์มากกว่าครึ่งของผู้ป่วยทั้งประเทศมาโดยตลอด งานวิจัยในครั้งนี้เป็นโครงการนำร่องเพื่อศึกษาการกระจาย การแพร่กระจายโรคเอดส์ และปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการแพร่กระจายโรคเอดส์ ตั้งแต่ปี พ.ศ.2531-2540ผลการศึกษาพบว่า แนวโน้มการเปลี่ยนแปลงของจำนวนผู้ติดเชื้อเอชไอวีและผู้ป่วยเอดส์ใน 2 ลักษณะคือ เพิ่มขึ้นและลดลง จังหวัดที่มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นคือ จังหวัดลำปาง พะเยา และเชียงราย ส่วนจังหวัดที่มีแนวโน้มลดลงคือจังหวัดเชียงใหม่ ลำพูน และแม่ฮ่องสอน การกระจายส่วนใหญ่อยู่ในกลุ่มเพศชายอายุ 26-40 ปี มีลักษณะปัจจัยเสี่ยงจากเพศสัมพันธ์ และมีพฤติกรรมทางเพศแบบรักต่างเพศ และอยู่ในกลุ่มผู้ประกอบอาชีพผู้ใช้แรงงาน และเกษตรกรจากการศึกษาการแพร่กระจายโรคเอดส์ในเชิงพื้นที่ โดยการวิเคราะห์ค่าสัดส่วนเอดส์ พบว่าศูนย์กลางการแพร่กระจายอยู่ทางตอนกลาง และตอนเหนือของพื้นที่ ต่อมาจึงมีการแพร่กระจายไปสู่พื้นที่อื่นโดยมีการแพร่กระจายช้าทางตะวันตก และทางใต้ของพื้นที่ศึกษา รูปแบบของการแพร่กระจายโรคเอดส์เป็นแบบลำดับขั้นโดยเริ่มจากจังหวัดเชียงใหม่ซึ่งเป็นจังหวัดที่มีระดับความเป็นเมืองสูงที่สุดแล้วแพร่กระจายไปสู่พื้นที่อื่น ๆ ที่มีความเป็นเมืองรองลงมา และมีเส้นทางการแพร่กระจายไปตามแนวเส้นทางคมนาคมสายหลักของพื้นที่ กล่าวโดยสรุปปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการแพร่กระจาย คือ ปัจจัยด้านระยะห่างจากแหล่งกำเนิด ความเป็นเมือง และเส้นทางคมนาคม การศึกษาการแพร่กระจายในเชิงพื้นที่ ทำให้เข้าใจถึงการแพร่กระจายของโรคเอดส์โดยเฉพาะหากได้ศึกษาในหลายภูมิภาค และมาตราส่วน ซึ่งนำไปสู่การวางแผนด้านการป้องกัน และการจัดสรรทรัพยากรสาธารณสุขต่อไป