วิทยานิพนธ์เรื่องนี้ผู้วิจัยมีความมุ่งหมายที่จะศึกษาลักษณะกลบทในงานพระนิพนธ์ของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส พร้อมทั้งประเมินค่าเพื่อแสดงให้เห็นว่า การใช้กลบทดังกล่าวช่วยเสริมคุณค่าทางวรรณศิลป์ทั้งในด้านเสียงและความหมายให้แก่งานพระนิพนธ์แต่ละเรื่องอย่างเด่นชัด ผู้วิจัยได้ศึกษางานพระนิพนธ์ทั้งหมด 8 เรื่อง คือ โคลงดั้นเรื่องปฏิสังขรณ์วัดพระเชตุพน ลิลิตตะเลงพ่าย ลิลิตกระบวนพยุหยาตราทางชลมารคและสถลมารค สรรพสิทธิ์คำฉันท์ สมุทรโฆษคำฉันท์ ฉันท์กล่อมช้างพังและกาพย์ขับไม้กล่อมช้างพัง กฤษณาสอนน้องคำฉันท์และร่ายยาวมหาเวสสันดรชาดก 11กัณฑ์ พบว่า สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรสทรงใช้กลบทในงานพระนิพนธ์ทั้งหมด 29 ชนิด โดยที่พระนิพนธ์เรื่องโคลงดั้นเรื่องปฏิสังขรณ์วัดพระเชตุพนเป็นวรรณคดีที่มีกลบทมากชนิดที่สุด คือ 13 ชนิด นอกจากนั้น โคลงยังเป็นฉันทลักษณ์ที่ทรงนิยมทรงพระนิพนธ์เป็นกลบทมากที่สุด พระนิพนธ์กลบทของพระองค์นั้น นอกจากจะมีความหลากหลายในด้านชนิดของกลบทแล้ว บทพระนิพนธ์เหล่านี้ก็ถือได้ว่ามีความงามทางวรรณศิลป์อย่างเห็นได้ชัดกล่าวคือ กลบทในงานพระนิพนธ์หลายแห่งมีความงามทางเสียง และอีกหลายแห่งมีความงามทั้งด้านเสียงและความหมาย ความงามทางด้านเสียงนั้นเกิดขึ้นจากการใช้สัมผัสคล้องจอง และการมีจังหวะเกิดขึ้นในบทประพันธ์ ส่วนความงามทางด้านเสียงและความหมายนั้น กลบท จะช่วยเสริมเนื้อหาต่างๆ ในเรื่องให้มีความชัดเจนมากขึ้น อีกทั้งยังช่วยเน้นอารมณ์ความรู้สึกในบทประพันธ์อีกด้วย อย่างไรก็ตาม งานพระนิพนธ์กลบทของพระองค์ก็มีอยู่หลายบทที่มีการดำเนินรอยตามวรรณคดีสมัยอยุธยา เช่น สมุทรโฆษคำฉันท์ตอนต้น ลิลิตพระลอเป็นต้น ทั้งในด้านการใช้คำในกลบทและการนำกลบทมาใช้ในการดำเนินเรื่อง