การศึกษานี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความรู้ ความคิดเห็นและการปฏิบัติงานของครูโรงเรียน สังกัดสำนักงานการประถมศึกษาเกี่ยวกับสุขภาพจิตเด็กพิการและเด็กด้อยโอกาส ในเขตสาธารณสุขที่ 2 กลุ่มตัวอย่างเป็นครู 516 คน ใน 2 จังหวัดที่ได้รับการอบรมและ 1 จังหวัดที่ไม่ได้รับการอบรม 258 คน เป็นจำนวนรวม 774 คน โดยใช้แบบสอบถามส่งกลับทางไปรษณีย์ระหว่างเดือนพฤศจิกายน 2544 ถึง มกราคม 2545 ได้รับคืน689 คน คิดเป็นร้อยละ 89.02 สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล คือค่าเฉลี่ย, ร้อยละ,Unpaired t-test และ One-way ANOVA จากการศึกษาพบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง (73.7%) จบปริญญาตรี(65.8%) เป็นครูผู้สอน (67.0%) มีอายุเฉลี่ย 45.6 ปี ได้รับการอบรมเกี่ยวกับสุขภาพจิตเด็กพิการและเด็กด้อยโอกาสร้อยละ 31.5 เมื่อประเมินความรู้พบว่าครูในจังหวัดที่ได้รับการอบรมมีความรู้มากกว่าครูในจังหวัดที่ไม่อบรมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ(p<0.05) แต่ทั้ง 2 กลุ่มยังขาดความรู้เกี่ยวกับการเยี่ยมบ้านนักเรียน ลักษณะปัญหาที่ต้องส่งต่อสถานบริการและการร่วมกับผู้ปกครองในการดูแลนักเรียน เมื่อประเมินความคิดเห็นและการปฏิบัติงาน พบว่า ครูในจังหวัดที่ได้รับและไม่ได้รับการอบรมมีการปฏิบัติงานไม่แตกต่าง แต่รายละเอียด พบว่า ความคิดเห็นในด้านการบริหารจัดการและการให้ความสำคัญ และด้านผลลัพธ์และความพึงพอใจต่อการปฏิบัติงานแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) อาทิ โรงเรียนในจังหวัดที่ได้รับการอบรมมีการกำหนดนโยบายให้นักเรียนทุกคนได้รับการดูแลสุขภาพจิต อย่างไรก็ตาม ครูในทุกจังหวัดล้วนให้ความสำคัญและปฏิบัติโดยใช้เด็กเป็นศูนย์กลางเรียนรู้ในลำดับแรกเช่นเดียวกัน แต่ยังมีความต้องการที่จะเรียนรู้เพิ่ม ผลการศึกษานี้แสดงให้เห็นว่า ควรขยายการให้ความรู้แก่โรงเรียนที่ยังไม่เข้าร่วมดำเนินการด้านสุขภาพจิตเด็กพิการและเด็กด้อยโอกาส และสนับสนุนให้สามารถปฏิบัติได้อย่างจริงจัง และควรจัดให้มีการฟื้นฟูความรู้ปีละครั้ง ข้อเสนอแนะ ควรดูแลนักเรียนทั้งหมดเป็นรายบุคคลและคำนึงถึงด้านการส่งเสริม การป้องกันควบคู่ไปกับการให้การช่วยเหลือเด็กที่มีปัญหาและควรร่วมกับผู้ปกครองดำเนินการแก้ไขปัญหารวมทั้งให้เด็กเข้ามามีส่วนร่วม