การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาคุณลักษณะที่พึงปรารถนาของชายและหญิง และพัฒนาโมเดลเชิงสาเหตุของคุณลักษณะที่พึงปรารถนาของชายและหญิงไทย รวมทั้งตรวจสอบความสอดคล้องของโมเดลกับข้อมูลเชิงประจักษ์ กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยคือ นักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย สังกัดกรมสามัญศึกษา ในกรุงเทพมหานคร จำนวน 540 คนตัวแปรที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย ตัวแปรแฝง 4 ตัว ซึ่งวัดได้จากตัวแปรสังเกตได้11 ตัว คือ คุณลักษณะที่พึงปรารถนา (3 ตัวแปร) รูปแบบการอบรมเลี้ยงดู (3 ตัวแปร)กระบวนการขัดเกลาในโรงเรียน (2 ตัวแปร) และกระบวนการหล่อหลอมทางสื่อมวลชน (3 ตัวแปร)โดยการเก็บรวบรวมข้อมูลจากแบบสอบถาม และวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้โปรแกรมลิสเรล 8.01 ผลการวิจัยที่สำคัญสรุปได้ดังนี้ 1. คุณลักษณะที่พึงปรารถนาของชายและหญิงไทย ตามการรับรู้ของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลายในกรุงเทพมหานคร รวมทั้งสิ้น 45 คุณลักษณะ ประกอบด้วย คุณลักษณะที่พึงปรารถนาของชาย 9 คุณลักษณะ คุณลักษณะที่พึงปรารถนาของหญิง 9 คุณลักษณะ และคุณลักษณะที่พึงปรารถนาร่วมกันของชายและหญิง 27 คุณลักษณะ 2. โมเดลเชิงสาเหตุคุณลักษณะที่พึงปรารถนาของชายและหญิงไทย ประกอบด้วยตัวแปรที่มีผลต่อคุณลักษณะที่พึงปรารถนา 3 ด้าน คือ ด้านรูปแบบการอบรมเลี้ยงดู อันประกอบด้วยระดับการอบรมเลี้ยงดูแบบเข้มงวดกวดขัน ระดับการอบรมเลี้ยงดูแบบประชาธิปไตยและระดับการอบรมเลี้ยงดูแบบปล่อยปละเลย ด้านกระบวนการขัดเกลาในโรงเรียน อันประกอบด้วยลักษณะการคบเพื่อนและการปฏิบัติตัวของครูตามจรรยาบรรณครู สำหรับด้านสุดท้าย คือด้านกระบวนการหล่อหลอมทางสื่อมวลชนนั้น อันประกอบด้วย ระดับความชอบชมรายการโทรทัศน์ที่มีประโยชน์ ระดับความชอบฟังรายการวิทยุที่มีประโยชน์ และระดับความชอบอ่านสื่อสิ่งพิมพ์ที่มีประโยชน์ 3. โมเดลที่ผู้วิจัยได้พัฒนามีความสอดคล้องกลมกลืนกับข้อมูลเชิงประจักษ์ผลการตรวจสอบความตรงมีค่าไค-สแควร์ (chi-square) เท่ากับ 43.68

p = .082ที่องศาอิสระเท่ากับ 32 มีค่า GFI เท่ากับ .987 ค่า AGFI เท่ากับ .972 และค่า RMRเท่ากับ .029 โมเดลสามารถอธิบายความแปรปรวนในตัวแปรคุณลักษณะที่พึงปรารถนาได้ร้อยละ 25