การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและตรวจสอบโมเดลของตัวแปรที่เป็นสาเหุของความวิตกกังวลในการทำวิทยานิพนธ์ของนิสิตบัณฑิตศึกษา คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ตามทฤษฎีความเครียดของ Lazarus and Folkman ทฤษฎีความคาดหวังของ Lawler and Porter และงานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับข้อมูลเชิงประจักษ์โมเดลลิสเรลที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วยตัวแปรแฝง 8 ตัว คือ การสนับสนุนทางสังคม องค์ประกอบด้านบุคคล องค์ประกอบด้านเหตุการณ์ ความขัดแย้งในบทบาท การเห็นคุณค่าในตนเอง ความพึงพอใจ ความเครียด และความวิตกกังวลในการทำวิทยานิพนธ์ และตัวแปรสังเกตได้17 ตัว กลุ่มตัวอย่างที่ศึกษา คือ นิสิตบัณฑิตศึกษา คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ที่เข้าศึกษาเมื่อปีการศึกษา 2538-2540 และกำลังศึกษาตามหลักสูตรปริญญาครุศาสตร์มหาบัณฑิต แผน ก (ทำวิทยานิพนธ์)ในภาคศึกษาปลาย ปีการศึกษา 2541 จาก 10 ภาควิชา 1 สาขาวิชา จำนวน 258 คน เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้วิธีการส่งแบบสอบถามทางไปรษณีย์ อัตราการตอบกลับคิดเป็น 73.02% วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้โปรแกรม SPSS for Windows 7.5 ในการหาค่าสถิติพื้นฐาน และใช้โปรแกรมลิสเรล 8.10 ในการวิเคราะห์เส้นทาง (Path Analysis) ประเภทมีตัวแปรแฝง (Latent variables) ผลการวิจัยสรุปได้ว่า โมเดลที่ดีที่สุดได้แก่ โมเดลที่รวมตัวแปรจากทั้ง 2 ทฤษฎีเข้าด้วยกันโมเดลสามารถอธิบายความแปรปรวนของตัวแปรความวิตกกังวลในการทำวิทยานิพนธ์ ได้ร้อยละ 89.7ผลการตรวจความตรงของโมเดล มีค่าไค-สแควร์เท่ากับ 114.082

p = .0887 ที่องศาอิสระ 95GFI = .941, (+,m)('2)/df เท่ากับ 1.201 ตัวแปรที่ให้ค่าอิทธิพลต่อความวิตกกังวลในการทำวิทยานิพนธ์สูงที่สุดอย่างมีนัยสำคัญ คือ ความเครียด รองลงมาคือ การเห็นคุณค่าในตนเอง ความขัดแย้งในบทบาท องค์ประกอบด้านบุคคล องค์ประกอบด้านเหตุการณ์ และความพึงพอใจ