การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพและปัญหาการจัดการเรียนการสอนในโรงเรียนประถมศึกษาที่ตั้งอยู่ในชุมชนชาวเขา สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติ เขตการศึกษา 8 ตัวอย่างประชากรที่ใช้ในการวิจัย คือ ผู้บริหาร 106 คน และครู 321 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์ แบบสำรวจ และแบบสังเกต ผลการวิจัยพบว่า 1) ด้านนโยบายการจัดการเรียนการสอน โรงเรียนรับนโยบายมาจากสำนักงานการประถมศึกษาอำเภอ โดยมีนโยบายมุ่งเปิดโอกาสให้เด็กชาวเขาในวัยเรียนทุกคนเข้ารับการศึกษาอย่างครบถ้วน ปัญหาที่พบ คือ ขาดงบประมาณ 2) ด้านการนำหลักสูตรไปใช้ ผู้บริหารจัดครูสอนโดยคำนึงถึงประสบการณ์การสอน ให้ครูในโรงเรียนรู้เกี่ยวกับวัฒนธรรม ขนบธรรมเนียมและประเพณีของชาวเขา ครูปรับเนื้อหา โดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อให้สอดคล้องกับสภาพท้องถิ่นและสังคมของชาวเขา และนำเนื้อหาหลายๆ กลุ่มวิชามาบูรณาการกัน ครูปรับเวลาเรียน โดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อให้สอดคล้องกับสภาพนักเรียน และเพิ่มเวลาเรียนในเนื้อหาที่จำเป็น ครูจัดทำแผนการสอนหรือกำหนดการสอนเป็นบางวิชาครูไม่ได้ใช้ภาษาชาวเขากับนักเรียน เพราะไม่ต้องการให้นักเรียนพูดภาษาชาวเขาในชั้นเรียน ครูมีวิธีการสอนให้นักเรียนที่ไม่เข้าใจภาษาไทย โดยให้เพื่อนช่วยอธิบาย ใช้วิธีสอนแบบสาธิต ใช้สื่อที่ผลิตขึ้นเอง มีการวัดและประเมินผลโดยใช้เกณฑ์การผ่านจุดประสงค์ที่ระบุไว้ในคู่มือการวัดและประเมินผล มีการจัดกิจกรรมเสริมหลักสูตรประเภทกิจกรรมกีฬา ปัญหาการนำหลักสูตรไปใช้ที่พบคือ ขาดงบประมาณในการจัดหาวัสดุหลักสูตร การจัดซื้อและจัดทำสื่อ และการจัดกิจกรรมเสริมหลักสูตรขาดเอกสารและแหล่งข้อมูลเพื่อนำไปปรับเนื้อหา เวลาเรียนที่ปรับยังไม่สอดคล้องกับสภาพนักเรียนการเรียนรู้ของนักเรียนช้าเพราะใช้ภาษาชาวเขามากกว่าภาษาไทย 3) ด้านสภาพครูและนักเรียนครูต้องรู้เรื่องขนบธรรมเนียมและประเพณีของชาวเขา ครูสามารถฟังและพูดภาษาของชาวเขาเผ่าที่สอนได้เป็นบางคำ นักเรียนมีฐานะยากจน นักเรียนมีผลสัมฤทธิ์ในวิชาภาษาไทยต่ำ ปัญหาที่พบคือ ครูมีจำนวนไม่เพียงพอทำให้มีหน้าที่รับผิดชอบมากเกินไป และนักเรียนขาดการเอาใจใส่ดูแลจากผู้ปกครอง 4) ด้านสภาพทั่วไปของโรงเรียน โรงเรียนตั้งอยู่บนพื้นที่ลาดเอียง มีอาคารเรียนและห้องเรียนไม่เพียงพอ ปัญหาที่พบ คือ ขาดแคลนน้ำดื่มน้ำใช้ในช่วงฤดูร้อน 5) ด้านความสัมพันธ์ระหว่างโรงเรียนกับชุมชน ผู้บริหารกำหนดวันให้นักเรียนแต่งกายชุดประจำเผ่ามาเรียน ชุมชนให้ความร่วมมือกับทางโรงเรียนเมื่อทางโรงเรียนขอความช่วยเหลือ ปัญหาที่พบ คือ การสื่อสาร เพราะชาวเขาไม่เข้าใจภาษาไทย