การศึกษาแบบจำลองทางคณิตศาสตร์ MIKE 11 เพื่อวิเคราะห์คุณภาพน้ำในแม่น้ำแม่กลองตอนล่าง ตั้งแต่อำเภอเมือง จังหวัดราชบุรี ซึ่งเป็นขอบเขตต้นน้ำ (กม.ที่95.85) จนถึงปากแม่น้ำ ที่อำเภอเมือง จังหวัดสมุทรสงคราม ซึ่งเป็นขอบเขตท้ายน้ำ(กม.ที่ 136.85) โดยทำการปรับเทียบแบบจำลองใน 3 ส่วนคือ แบบจำลองอุทกศาสตร์(Hydrodynamic model) แบบจำลองการแพร่กระจายสาร (Transport Dispersionmodel) และแบบจำลองคุณภาพน้ำ (Water Quality model) เพื่อวิเคราะห์และจำลองสภาพทางชลศาสตร์ การแพร่กระจายมลสารในลำน้ำ และคุณภาพน้ำ ตามลำดับ ข้อมูลที่จำเป็น ได้แก่ ออกซิเจนละลาย บีโอดี ความเค็มและอุณหภูมิ เก็บสำรวจคุณภาพน้ำตามสถานีตรวจวัดจำนวน 6 สถานี (กม.ที่ 95.85 114.85 123.85 132.85 135.85และ 136.85) ในเดือนมิถุนายน พ.ศ.2540 และเดือนมกราคม พ.ศ.2541 ส่วนข้อมูลปริมาณน้ำเสียและความสกปรกในรูปบีโอดีพิจารณาเฉพาะแหล่งกำเนิดน้ำเสียหลักจากชุมชนอุตสาหกรรมและปศุสัตว์ในพื้นที่ตำบลริมน้ำจังหวัดราชบุรีและสมุทรสงคราม ซึ่งกำหนดให้ระบายลงสู่ท่อระบายน้ำและคลองสายต่างๆ โดยตัวเลขการประเมินได้จากข้อมูลการเก็บสำรวจของรายงานการศึกษาความเหมาะสมของระบบบำบัดน้ำเสียที่เกี่ยวข้อง ในงานศึกษาแบ่งเป็น 2 ขั้นตอน คือ 1) การปรับเทียบแบบจำลอง และ 2) การตรวจสอบความถูกต้องของแบบจำลอง การปรับเทียบแบบจำลองทำโดยการปรับเปลี่ยนค่าสัมประสิทธิ์ต่างๆ ในแบบจำลองทั้ง 3 ส่วน ผลการศึกษาพบว่าค่าที่เหมาะสมของสัมประสิทธิ์ความขรุขระ (manning's n)เท่ากับ 0.025 สัมประสิทธิ์การแพร่กระจายเท่ากับ 100-300 เมตร('2)/วินาทีในช่วงกิโลเมตรที่ 95.85-129.85 และ 300-1,200 เมตร('2)/วินาที ในช่วงกิโลเมตรที่ 129.85-136.85 สัมประสิทธิ์การย่อยสลาย 0.20 วัน('-1) ผลผลิตของออกซิเจนสูงสุดโดยกระบวนการสังเคราะห์แสงและการใช้ออกซิเจนโดยกระบวนการหายใจของพืชและสัตว์น้ำ เท่ากับ 1 และ 2.5 กรัม ออกซิเจน/เมตร('2)/วัน และสัมประสิทธิ์การเติมอากาศใช้สมการการเติมอากาศของ O'Connor & Dubbins สำหรับแม่น้ำแม่กลองตอนล่าง โดยจะให้ผลจากการคำนวณจากแบบจำลองใกล้เคียงที่สุดกับข้อมูลจริง การตรวจสอบความถูกต้องของแบบจำลอง เป็นการประยุกต์ใช้ค่าสัมประสิทธิ์จากการปรับเทียบ ผลการศึกษาพบว่าค่าสัมประสิทธิ์ข้างต้นมีความเหมาะสมเป็นอย่างดีกับแม่น้ำแม่กลองตอนล่างโดยให้ผลเปรียบเทียบระหว่างการคำนวณโดยแบบจำลองและข้อมูลจริงไม่แตกต่างอย่างมีนัยสำคัญ (t-test) ที่ระดับความเชื่อมั่นร้อยละ 95 และให้ค่าคลาดเคลื่อนของการพยากรณ์ (RMSE) อยู่ในช่วง 3.49-7.62 กรัม/ลิตร สำหรับความเค็ม 0.159-0.544 มิลลิกรัม/ลิตร สำหรับออกซิเจนละลายและบีโอดี และ0.188-0.317 องศาเซลเซียส สำหรับอุณหภูมิ ผลการศึกษาพบว่า แม่น้ำแม่กลองตอนล่างในสภาพปัจจุบันมีคุณภาพน้ำอยู่ในเกณฑ์มาตรฐานแหล่งน้ำประเภท 3 แต่พบความวิกฤตบางช่วงเวลา (บีโอดีสูงกว่า 4 มิลลิกรัม/ลิตร)และพื้นที่ที่มีความจำเป็นต้องมีระบบบำบัดน้ำเสีย คือ เทศบาลเมืองราชบุรีและเทศบาลเมืองสมุทรสงคราม