วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาถึงความมีประสิทธิภาพภายในองค์กรหรือความมีประสิทธิภาพ X (X-Efficiency) ของธนาคารพาณิชย์ไทย รวมไปถึงการวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างความมีประสิทธิภาพ X และปัจจัยต่างๆ ที่คาดว่าจะมีผลต่อความมีประสิทธิภาพ โดยวิธีการที่ใช้ในการศึกษาได้ประยุกต์มาจากแบบจำลองทางเศรษฐมิติ ตามวิธีการของ Lisa A. Gardner และ Martin F. Grace (1993)ซึ่งแบบจำลองดังกล่าวจะเป็นการวัดความมีประสิทธิภาพ X โดยพิจารณาจากความคลาดเคลื่อน(Error Term) ที่เกิดจากต้นทุนการผลิต โดยธนาคารพาณิชย์ใดที่มีค่าความคลาดเคลื่อนที่ต่ำที่สุดก็จะเป็นธนาคารที่มีประสิทธิภาพมากที่สุดโดยเปรียบเทียบ ในส่วนของการประมาณค่าสัมประสิทธิ์ในแบบจำลองจะใช้วิธีกำลังสองน้อยที่สุด (Ordinary LeastSquare : OLS) และข้อมูลที่ใช้ในการศึกษาจะเป็นข้อมูลในลักษณะของ Pooling Dataซึ่งประกอบไปด้วยธนาคารพาณิชย์ไทย จำนวน 15 แห่ง และระยะเวลาตั้งแต่ปี พ.ศ.2534-2539 ผลการศึกษาพบว่าธนาคารมหานครมีประสิทธิภาพ X สูงที่สุดในระบบธนาคารพาณิชย์ไทย ทั้งนี้เนื่องจากว่าในการประมาณค่าฟังก์ชันต้นทุนของธนาคารพาณิชย์ในแต่ละปีนั้น จะพบว่าค่าความคลาดเคลื่อนของธนาคารมหานครโดยส่วนมากจะมีค่าเป็นลบซึ่งหมายความว่าต้นทุนในการดำเนินงานของธนาคารมหานครที่เกิดขึ้นจริงโดยเฉลี่ยมีค่าต่ำกว่าต้นทุนในการดำเนินงานรวมของระบบธนาคารพาณิชย์ที่ประมาณขึ้นมา ซึ่งในกรณีนี้สามารถอธิบายได้ว่า ปัจจัยที่มีผลกระทบต่อต้นทุนในการดำเนินงานของธนาคารมหานครที่นอกเหนือไปจากปริมาณผลผลิต ที่ส่งผลให้ธนาคารมีต้นทุนในการดำเนินงานที่ต่ำกว่าธนาคารพาณิชย์แห่งอื่นนั้น ส่วนหนึ่งเป็นเพราะว่าธนาคารมหานครมีผลิตภาพของแรงงาน (Productivity) เหนือกว่าธนาคารพาณิชย์แห่งอื่น ด้วยเหตุนี้เมื่อมีการนำค่าความคลาดเคลื่อนดังกล่าวมาคำนวณเพื่อหาค่าความมีประสิทธิภาพ X จึงส่งผลให้ความมีประสิทธิภาพ X ของธนาคารมหานครมีค่าสูงที่สุดด้วยเช่นกัน สำหรับในส่วนของการศึกษาความมีประสิทธิภาพ X ที่แยกพิจารณาตามกลุ่มธนาคาร ซึ่งแบ่งออกเป็น3 กลุ่มตามขนาดของสินทรัพย์รวมนั้นพบว่า ธนาคารกรุงเทพ มีประสิทธิภาพ X สูงที่สุดในกลุ่มธนาคารพาณิชย์ขนาดใหญ่, ธนาคารมหานครมีประสิทธิภาพ X สูงที่สุดในกลุ่มธนาคารพาณิชย์ขนาดกลาง, ธนาคารเอเซียและธนาคารแหลมทองมีประสิทธิภาพ Xสูงที่สุดในกลุ่มธนาคารพาณิชย์ขนาดเล็ก สำหรับผลการศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อความมีประสิทธิภาพ X ของธนาคารพาณิชย์นั้นพบว่า ปัจจัยแต่ละตัวจะส่งผลกระทบที่แตกต่างกันไปในแต่ละกลุ่มธนาคาร แต่อย่างไรก็ตามหากจะกล่าวโดยสรุปในลักษณะของภาพรวมทั้งระบบธนาคารพาณิชย์ จะเห็นได้ว่าปัจจัยจูงใจภายในองค์กรในเรื่องของการจัดหาเครื่องมือเครื่องใช้สำนักงานเพื่ออำนวยความสะดวกต่อการทำงาน, ผลตอบแทนที่พนักงานควรจะได้รับจากการทำงานรวมไปถึงการจัดสรรคนให้เหมาะสมกับปริมาณงาน มีความสัมพันธ์ในทิศทางบวกอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติต่อความมีประสิทธิภาพ X ของธนาคารพาณิชย์