การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบทบาทหน้าที่และความคาดหวังของแพทย์ประจำสถานประกอบการต่องานบริการอาชีวอนามัย ปัจจัยที่มีผลต่อบทบาทหน้าที่และความคาดหวัง และความสัมพันธ์ระหว่างบทบาทหน้าที่กับความคาดหวัง เก็บข้อมูลระหว่างเดือนกันยายน 2540 ถึงตุลาคม 2541 โดยส่งแบบสอบถามทางไปรษณีย์ให้แพทย์ประจำสถานประกอบการขนาดใหญ่ทุกแห่งในประเทศไทยจำนวน 294 แห่งสถานประกอบการมีแพทย์อยู่ 219 แห่ง อัตราตอบกลับ 59.8% และสัมภาษณ์เจาะลึกแพทย์ประจำสถานประกอบการ 10 คน เปรียบเทียบความแตกต่างโดย Mann WhitneyU test, Kruskal-Wallis H test และหาความสัมพันธ์โดย Spearman's RankCorrelation ผลการศึกษา จากแบบสอบถามพบว่า แพทย์ประจำสถานประกอบการมีอายุเฉลี่ย46.9 ปี ส่วนใหญ่เป็นแพทย์ Part-time (85.5%) ไม่เคยผ่านการอบรมด้านอาชีวอนามัย(74.8%) และไม่เคยดูงานต่างประเทศ (87.8%) ผ่านการฝึกอบรมเฉพาะทางสาขาอาชีวเวชศาสตร์หรือเวชศาสตร์ป้องกัน 7.6% มีชั่วโมงการทำงานน้อยกว่า 10 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ ประสบการณ์การทำงานเฉลี่ย 8.5 ปี มีส่วนร่วมในการกำหนดนโยบายอาชีวอนามัย 27.5% เป็นกรรมการความปลอดภัย 16.8% เป็นสมาชิกองค์กรด้านอาชีวอนามัย5.3% ทราบกฎหมายเกี่ยวกับอาชีวอนามัย 33.6% สถานประกอบการส่วนใหญ่เป็นอุตสาหกรรมผลิตสินค้า (78.6%) การว่าจ้างแพทย์เป็น Part-time อย่างเดียว (85.5%) มีJob Description ของแพทย์ 53.1% มีนโยบายอาชีวอนามัย 66.4% บทบาทหน้าที่ที่แพทย์ปฏิบัติและคาดหวังให้ปฏิบัติมากที่สุดเป็นบทบาทด้านการวินิจฉัยและรักษาโรคที่น้อยที่สุดเป็นการตรวจสุขภาพก่อนออกจากงาน รองลงไปเป็นการวิเคราะห์ผลกระทบจากของเสีย จากกระบวนการผลิต ปัจจัยที่มีผลต่อบทบาทหน้าที่แพทย์ ได้แก่ อายุลักษณะการว่าจ้าง รายได้ ประสบการณ์ทำงาน ชั่วโมงการทำงาน การอบรมด้านอาชีวอนามัย การร่วมกำหนดนโยบายอาชีวอนามัย การเป็นกรรมการความปลอดภัยการดูงานต่างประเทศ การทราบกฎหมายเกี่ยวกับอาชีวอนามัย ลักษณะการว่าจ้างแพทย์ของสถานประกอบการ การมี Job Description ของแพทย์ (p<0.05) ปัจจัยที่มีผลต่อความคาดหวังได้แก่ ลักษณะการถูกว่าจ้าง การทราบกฎหมายเกี่ยวกับอาชีวอนามัยประเภทสถานประกอบการ ลักษณะการว่าจ้างแพทย์ของสถานประกอบการ (p<0.05)ความสัมพันธ์ระหว่างบทบาทหน้าที่มีกับความคาดหวังต่ำ (r(,s)=0.173) แต่มีนัยสำคัญทางสถิติ (p=0.048) การสัมภาษณ์เจาะลึกพบว่าบทบาทที่ควรเพิ่มเติมได้แก่ การมีส่วนร่วมในงานบริหาร การสำรวจสถานประกอบการ การพิจารณาข้อมูลสุขภาพ การวิจัยและการให้สุขศึกษา โดยที่สถาบันการศึกษาแพทย์ควรมีการฝึกอบรมด้านอาชีวเวชศาสตร์ให้เพียงพอ การศึกษาครั้งนี้แสดงให้เห็นแนวทางการพัฒนาบริการอาชีวอนามัย ว่าเป็นสิ่งที่ทุกฝ่ายควรร่วมมือกัน โดยเฉพาะโรงเรียนแพทย์ควรเพิ่มเนื้อหาวิชาด้านอาชีวเวชศาสตร์ที่ไม่เพียงมุ่งเน้นแต่การรักษาโรคเท่านั้น