การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการอบรมเลี้ยงดูเด็กวัยอนุบาลและศึกษาปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการอบรมเลี้ยงดูเด็กวัยอนุบาล ในกรุงเทพมหานครของครอบครัวที่มีมารดาเป็นผู้ปกครองเพียงคนเดียว การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ศึกษาครอบครัวที่เป็นกรณีศึกษา จำนวน 6ครอบครัว ผลการวิจัยเรื่องนี้พบว่า 1. แบบแผนการอบรมเลี้ยงดูเด็กที่มีลักษณะเฉพาะอันเนื่องมาจากการที่เป็นครอบครัวที่มีผู้ปกครองเพียงคนเดียว ได้แก่ 1) ภายหลังการหย่าร้างหรือสามีถึงแก่กรรมมารดาส่วนใหญ่พาบุตรย้ายกลับไปอยู่กับครอบครัวเดิมของตนโดยสมาชิกคนอื่นในครอบครัวเดิมที่อบอุ่นมีบทบาทในการอบรมเลี้ยงดูเด็กร่วมกับมารดาแต่มารดาที่มาจากครอบครัวเดิมที่แตกแยกได้แยกมาอยู่ตามลำพังกับลูกหรือกลับไปอยู่กับแม่แล้วอบรมเลี้ยงดูเด็กตามลำพังคนเดียว หรืออบรมเลี้ยงดูเด็กร่วมกับพี่เลี้ยง 2) เด็กในครอบครัวที่อยู่ตามลำพังกับมารดาขาดตัวแบบเพศชายในบ้านอย่างเห็นได้ชัด ขณะที่เด็กในครอบครัวที่มารดากลับไปอยู่กับครอบครัวเดิม ได้ญาติผู้ใหญ่ผู้ชายเป็นตัวแบบเพศชายทดแทนบิดา 3) เด็กในครอบครัวที่อยู่ตามลำพังกับมารดามักมีความผูกพันกับมารดาสูงขณะที่เด็กในครอบครัวขยายที่มีทั้งมารดาและญาติผู้ใหญ่เด็กพัฒนาความผูกพันกับทั้งมารดาและบุคคลอื่น ๆ4) มารดาที่มีภาระรับผิดชอบครอบครัวด้วยตัวเองทั้งหมดมักเน้นการสอนให้บุตรของตนเข้าใจและยอมรับสภาพความเป็นอยู่ของครอบครัว และฝึกให้เด็กประหยัดและช่วยตัวเองให้เร็วที่สุด 2. ปัจจัยที่มีผลทางอ้อมต่อแบบแผนการอบรมเลี้ยงดูของครอบครัวที่มีมารดาเป็นผู้ปกครองคนเดียว ได้แก่ประสบการณ์ของการอบรมเลี้ยงดูที่มารดาได้รับในวัยเด็กส่วนปัจจัยที่มีผลโดยตรงต่อแบบแผนการอบรมเลี้ยงดูของครอบครัวที่มีมารดาเป็นผู้ปกครองคนเดียว ได้แก่ความสัมพันธ์กับครอบครัวเดิม ฐานะทางเศรษฐกิจและสังคมของมารดาและครอบครัวของมารดา ภาระความรับผิดชอบของมารดาความสัมพันธ์กับอดีตสามี หรือครอบครัวอดีตสามีก่อนการหย่าร้างหรือสามีถึงแก่กรรม ความรับผิดชอบของสามี บุคลิกภาพของมารดา บุคลิกภาพของเด็ก และการมีเด็กวัยเดียวกันหรือเพศเดียวกันอยู่ในบริเวณบ้าน