การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการปรับตัวและเปรียบเทียบปัญหาการปรับตัวของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ในโรงเรียนสังกัดกรมสามัญศึกษา กรุงเทพมหานครตามตัวแปรเพศและระดับคะแนนผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนกลุ่มตัวอย่างที่ใช้เป็นนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3ในโรงเรียนสังกัดกรมสามัญศึกษา กรุงเทพมหานคร จำนวน650 คน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลเป็นแบบสอบถามปัญหาการปรับตัวของมูนนีย์แบบเจ (Mooney ProblemChecklist Junior High School Form : J) ได้รับแบบสอบถามคืนมา 650 ฉบับ คิดเป็นร้อยละ 100 จากนั้นนำข้อมูลที่ได้จากแบบสอบถามมาวิเคราะห์หาค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ยส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่าที (t-test) ค่าเอฟ (F-test)และทดสอบเป็นรายคู่โดยวิธีของเชฟเฟ (Scheffe') ผลการวิจัยพบว่า 1. นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ทั้งชายและหญิงมีปัญหาการปรับตัวโดยเรียงลำดับจำนวนผู้มีปัญหาการปรับตัวมากไปหาน้อยดังนี้ คือด้านโรงเรียน ด้านการเงิน การงานและอนาคต ด้านความกังวลเกี่ยวกับตนเอง ด้านความสัมพันธ์กับเพื่อนทั้งชายและหญิง ด้านความสัมพันธ์กับผู้อื่นโดยทั่วไป ด้านสุขภาพและพัฒนาการทางด้านร่างกาย และด้านบ้านและครอบครัว 2. นักเรียนชายชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 มีปัญหาการปรับตัวโดยเรียงลำดับจำนวนผู้มีปัญหาการปรับตัวมากไปหาน้อยดังนี้ คือด้านโรงเรียน ด้านความสัมพันธ์กับเพื่อนทั้งชายและหญิง ด้านความกังวลเกี่ยวกับตนเอง ด้านการเงินการงาน และอนาคต ด้านความสัมพันธ์กับผู้อื่นโดยทั่วไปด้านสุขภาพและพัฒนาการทางด้านร่างกาย และด้านบ้านและครอบครัว 3. นักเรียนหญิงชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 มีปัญหาการปรับโดยเรียงลำดับจำนวนผู้มีปัญหาการปรับตัวมากไปหาน้อยดังนี้ คือด้านโรงเรียน ด้านการเงิน การงาน และอนาคตด้านความกังวลเกี่ยวกับตนเอง ด้านความสัมพันธ์กับเพื่อนทั้งชายและหญิง ด้านสุขภาพและพัฒนาการทางด้านร่างกายด้านความสัมพันธ์กับผู้อื่นโดยทั่วไป และด้านบ้านและครอบครัว 4. นักเรียนชายและนักเรียนหญิงชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3มีปัญหาการปรับตัวแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ในด้านสุขภาพและพัฒนาการทางด้านร่างกายด้านบ้านและครอบครัว และด้านการเงิน การงาน และอนาคต 5. นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ที่มีคะแนนผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนอยู่ในระดับสูง มีปัญหาการปรับตัวโดยเรียงลำดับจำนวนผู้มีปัญหาการปรับตัวมากไปหาน้อยดังนี้คือด้านความกังวลเกี่ยวกับตนเอง ด้านโรงเรียน ด้านความสัมพันธ์กับเพื่อนทั้งชายและหญิง ด้านการเงิน การงาน และอนาคต ด้านความสัมพันธ์กับผู้อื่นโดยทั่วไป ด้านสุขภาพและพัฒนาการทางด้านร่างกาย และด้านบ้านและครอบครัว 6. นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ที่มีคะแนนผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนทั้งในระดับปานกลาง มีปัญหาการปรับตัวโดยเรียงลำดับจำนวนผู้มีปัญหาการปรับตัวมากไปหาน้อยดังนี้ คือด้านโรงเรียน ด้านการเงิน การงาน และอนาคตด้านความกังวลเกี่ยวกับตนเอง ด้านความสัมพันธ์กับเพื่อนทั้งชายและหญิง ด้านความสัมพันธ์กับผู้อื่นโดยทั่วไปด้านสุขภาพและพัฒนาการทางด้านร่างกาย และด้านบ้านและครอบครัว 7. นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ที่มีคะแนนผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนทั้งในระดับต่ำ มีปัญหาการปรับตัวโดยเรียงลำดับจำนวนผู้มีปัญหาการปรับตัวมากไปหาน้อยดังนี้คือด้านโรงเรียน ด้านการเงิน การงาน และอนาคต ด้านความกังวลเกี่ยวกับตนเอง ด้านความสัมพันธ์กับเพื่อนทั้งชายและหญิง ด้านความสัมพันธ์กับผู้อื่นโดยทั่วไป ด้านสุขภาพและพัฒนาการทางด้านร่างกาย และด้านบ้านและครอบครัว 8. นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ที่มีคะแนนผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนอยู่ในระดับสูง ปานกลาง และต่ำมีปัญหาการปรับตัวไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ยกเว้นในด้านโรงเรียน