การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและเปรียบเทียบวิถีการศึกษาด้วยตนเองของนักศึกษามหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราชจำแนกตามเพศ ภูมิลำเนา อาชีพ และการรับผิดชอบต่อครอบครัววุฒิการศึกษาเดิม และสาขาวิชา รวมทั้งเสนอความคิดในการพัฒนาวิถีการศึกษาด้วยตนเอง เพื่อผลสำเร็จในการศึกษาของนักศึกษามหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช กลุ่มตัวอย่างเป็นนักศึกษามหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช ที่ศึกษาในหลักสูตรปริญญาตรีที่ลงทะเบียนเรียนในภาคการศึกษาที่ 2 ปีการศึกษา 2537 จำนวน1,347 คน โดยใช้แบบสอบถามที่ผู้วิจัยสร้างขึ้นเอง เก็บข้อมูลโดยการส่งและรับแบบสอลถามทางไปรษณีย์ และโดยการจัดสนทนากลุ่มวิเคราะห์ข้อมูลโดยการหาค่าความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ไค-สแควร์ วิเคราะห์ค่าความแปรปรวนทางเดียวเปรียบเทียบค่าเฉลี่ยระหว่างกลุ่มรายคู่ ด้วยวิธีของเชฟเฟและตูกี บี ผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้ 1. การศึกษาตามสื่อที่มหาวิทยาลัยจัดให้ สื่อที่นักศึกษาใช้ศึกษามากที่สุดคือเอกสารการสอน โดยส่วนใหญ่ใช้เวลาในการอ่านแต่ละชุดวิชา 6 ชั่วโมง ต่อสัปดาห์ หรือมากกว่า โดยศึกษาช่วงเวลากลางคืน ก่อนนอน หรือระหว่างเวลา 20.01-24.00 น.ศึกษาที่บ้านหรือที่พัก โดยทำแบบฝึกปฏิบัติก่อนเรียนและหลังเรียน ส่วนสื่ออื่น ๆ นักศึกษาส่วนใหญ่ไม่ได้ใช้ 2. การปฏิบัติกิจกรรมในระหว่างการศึกษา นักศึกษามีการปฏิบัติกิจกรรมประจำวันน้อยลง 7 กิจกรรม ได้แก่ การอ่านหนังสือประเภทนิตยสารบันเทิง การไปร่วมสังสรรค์กับเพื่อน การไปเที่ยวกับเพื่อน การไปงานเลี้ยงหรืองานสมาคม การชมโทรทัศน์หรือฟังวิทยุเพื่อความบันเทิง การนอนหรือการพักผ่อน และการไปเที่ยวณ สถานที่ต่าง ๆ 3. การศึกษาด้วยตนเอง นักศึกษามีกระบวนการศึกษาด้วยตนเองโดยมีการปฏิบัติกิจกรรมกำหนดเป้าหมายการศึกษา การศึกษาตามแผนที่กำหนด การจัดสภาพแวดล้อมทางการศึกษา และการติดตามและประเมินตนเองในระดับมาก ส่วนการวางแผนการศึกษา นักศึกษามีการปฏิบัติในระดับน้อย ส่วนกลวิธีการศึกษาด้วยตนเองที่นักศึกษามีการปฏิบัติในระดับมาก ได้แก่ การอ่านเอกสารการสอนเมื่อคิดว่าพร้อม การพยายามหาส่วนที่จะนำไปใช้ประโยชน์ในชีวิตประจำวันขณะศึกษาเอกสารการสอน การหาคำจำกัดความ หรือใจความสำคัญในแต่ละย่อหน้าและจดบันทึกหรือขีดเส้นใต้ไว้ 4. การศึกษาเปรียบเทียบวิถีการศึกษาด้วยตนเองของนักศึกษาพบว่า มีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติกับตัวแปรเพศ ภูมิลำเนา อาชีพ ภาระรับผิดชอบต่อครอบครัว วุฒิการศึกษาเดิม และสาขาวิชา 5. เสนอแนวคิดในการพัฒนาวิธีการศึกษาด้วยตนเองเพื่อผลสำเร็จในการเรียนของนักศึกษา มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราชโดยในส่วนของนักศึกษา ควรมีการปรับกิจกรรมประจำวัน การศึกษาตามสื่อที่มหาวิทยาลัยจัดให้ครบถ้วย ควรใช้เวลาในการศึกษาอย่างน้อยวันละ 1 - 2 ชั่วโมง ควรฝึกการควบคุมตนเอง ฝึกทักษะในการศึกษา ด้วยตนเอง และควรมีโอกาสพบปะเพื่อนนักศึกษาด้วยกันด้านมหาวิทยาลัยควรปรับปรุงสื่อการศึกษา จัดการเรียนการสอนที่มุ่งเน้นให้นักศึกษาใฝ่รู้ จัดบริการการศึกษาให้กว้างโดยอาศัยเทคโนโลยีทางการศึกษาที่ทันสมัย ด้านอาจารย์ควรมีการพัฒนารูปแบบการให้บริการทางวิชาการแก่นักศึกษาโดยเน้นการแก้ไขปัญหาด้วยความรวดเร็วโดยอาศัยเทคโนโลยีทางการศึกษาที่ทันสมัย