การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาส่วนประกอบสำคัญของวัฒนธรรมนิสิตนักศึกษาในสถาบันอุดมศึกษาไทย วิเคราะห์วัฒนธรรมนิสิตนักศึกษาในสถาบันอุดมศึกษาไทย และศึกษาวัฒนธรรมนิสิตนักศึกษาในสถาบันอุดมศึกษาไทยเชิงคุณภาพ โดยการสัมภาษณ์ ใช้แบบวัดวัฒนธรรมและการสังเกต กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยคือนิสิตนักศึกษาระดับปริญญาตรีชั้นปีที่ 3 จำนวน 2,211 คนวิเคราะห์วัฒนธรรมด้วยวิธีการวิเคราะห์องค์ประกอบ สกัดตัวประกอบด้วยวิธีพีซี หมุนแกนแบบออโธกอนอลด้วยวิธีแวรีแมดซ์วิเคราะห์ความแตกต่างของวัฒนธรรมตามภูมิหลังด้วยวิธีการวิเคราะห์ความแปรปรวนทางเดียว และทดสอบรายคู่ด้วยวิธีของเชฟเฟ่ และการวิเคราะห์เชิงคุณภาพ ผลการวิจัย 1. ส่วนประกอบสำคัญของวัฒนธรรมนิสิตนักศึกษามี 15 ด้านคือ 1) การใช้เวลาเมื่ออยู่ ณ ที่พักอาศัย 2) กิจกรรมในชั้นเรียน 3) ทัศนคติที่มีต่อการเรียน 4) กิจกรรมที่ทำในเวลาว่าง5) ความสัมพันธ์ระหว่างนิสิตนักศึกษากับอาจารย์ 6) การคบเพื่อน7) ทัศนคติและความร่วมมือที่มีต่อกิจกรรมในสถาบันที่ศึกษา8) ทัศนคติที่มีต่อที่พักอาศัย 9) การทำงานเพื่อหารายได้พิเศษ10) การวางแผนเพื่อการประกอบอาชีพ 11) ความสนใจด้านศิลปะ12) ความสนใจในเรื่องปัญหาของสังคม 13) ทัศนคติที่มีต่อการเมือง14) ความเชื่อทางศาสนา และ 15) การธำรงรักษาความเป็นไทย 2. วัฒนธรรมนิสิตนักศึกษามี 14 แบบ คือ 1) มุ่งเรียน2) กิจกรรมนิยม 3) สนใจสังคม 4) ศาสนานิยม 5) ศิษย์กับอาจารย์6) ศิลปนิยม 7) มุ่งอาชีพ 8) สนใจการเมือง 9) สนใจงานพิเศษ10) ธำรงไทย 11) ใฝ่รู้ 12) สนใจอยู่หอพัก 13) กลุ่มเพื่อน และ14) ชาตินิยม นิสิตนักศึกษาที่มีภูมิหลังด้านวิธีการสำเร็จการศึกษาชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย ภูมิลำเนาเดิม อาชีพบิดามารดารายได้บิดามารดา สถานที่ตั้งของสถาบันที่ศึกษา สาขาวิชาและสถานที่พักอาศัยต่างกันมีวัฒนธรรมแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05. 3. การศึกษาเชิงคุณภาพ พบว่า นิสิตส่วนใหญ่แต่งกายเรียบร้อย อยู่ในกลุ่มเพื่อน ชอยอยู่หอพัก ไม่ค่อยเข้าร่วมกิจกรรม สนใจปัญหาสังคมน้อย เห็นความสำคัญของศาสนาแต่ไม่ได้ปฏิบัติ ไม่ค่อยมีความสัมพันธ์กับอาจารย์ สนใจศิลปะ การเมืองน้อย ไม่ได้ทำงานพิเศษ มีทัศนคติที่ดีต่อวัฒนธรรมประเพณีไทยด้านการเรียนนิสิตสาขาวิชาวิทยาศาสตร์บริสุทธิ์และสาขาวิชาวิทยาศาสตร์ประยุกต์ ให้ความสนใจเรียนอย่างสมำ่เสมอ มากกว่าสาขาวิชาสังคมศาสตร์และสาขาวิชามนุษย์ศาสตร์