ข้อเท็จจริงที่ศาลรู้เอง คือข้อเท็จจริงที่ศาลสามารถรับรู้เองได้โดยไม่ต้องนำ สืบข้อเท็จจริงนั้นเข้าสู่การรับรู้ของศาลด้วยพยานหลักฐานของคู่ความในคดี ดังนั้นข้อ เท็จจริงที่ศาลรู้เองจึงเป็นเสมือนเครื่องมือเพียงสิ่งเดียวที่ให้ศาลรับรู้ข้อเท็จจริง ต่าง ๆ ได้อย่างกว้างขวาง แต่จะต้องมีขอบเขตที่บุคคลทุกฝ่ายในกระบวนพิจารณาทั้งศาล โจทก์ จำเลย สามารถทราบได้ว่ามีอยู่เพียงใด เพื่อให้การใช้ข้อเท็จจริงที่ศาลรู้เป็นไปโดยถูกต้องแน่นอน ทั้งในทางทฤษฎีและทางปฏิบัติอันจะส่งผลให้กระบวนพิจารณาในศาลดำเนินไปโดยรวดเร็ว ประหยัดเวลา และค่าใช้จ่าย อีกทั้งยังทำให้ กฎหมายมีความแน่นอน จากการวิจัย พบว่าบทบัญญัติของข้อเท็จจริงที่ศาลรู้เองของไทย ที่บัญญัติในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 84 ได้บัญญัติข้อเท็จจริงที่ศาลรู้เองไว้สองลักษณะคือ ข้อเท็จจริงที่รู้กันอยู่ทั่วไปและข้อเท็จจริงที่ไม่อาจโต้แย้งได้ ซึ่งบทบัญญัติดังกล่าวมิได้มีคำจำกัดความไว้ให้ทราบได้ว่าข้อเท็จจริงดังกล่าวมีลักษณะ เช่นใด เพราะต้องการให้มีการพัฒนาหลักเกณฑ์เกิดขึ้นโดยคำพิพากษาศาลฎีกา แต่จากแนวคำพิพากษาศาลฎีกาตั้งแต่เริ่มใช้ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งจนถึง ปัจจุบันก็มิได้มีขอบเขตและความชัดเจนที่เพียงพอจะใช้เป็นหลักเกณฑ์ที่บุคคลทุกฝ่ายใน กระบวนพิจารณาจะทราบได้ อีกทั้งบางครั้งยังมีความสับสนอยู่ในบางครั้ง ทั้งในคำพิ พากษาและในตำรา จึงเป็นเหตุให้การใช้ข้อเท็จจริงที่ศาลรู้เองของไทยยังอยู่ในขอบเขตที่ค่อนข้างแคบหากจะเปรียบเทียบกับการใช้ของประเทศที่เป็นบ่อเกิดของ หลักกฎหมายเรื่องข้อเท็จจริงที่ศาลรู้เอง เช่นอังกฤษ หรือสหรัฐอเมริกา ดังนั้นผู้วิจัย จึงเห็นว่าควรจะแก้ไขเพิ่มเติมบทบัญญัติดังกล่าวให้มีขอบเขตที่คู่ความทุกฝ่ายในกระ บวนพิจารณาจะสามารถทราบได้เพื่อให้เกิดการพัฒนาต่อไปยิ่งขึ้น