ridm@nrct.go.th   ระบบคลังข้อมูลงานวิจัยไทย   รายการโปรดที่คุณเลือกไว้

ความแตกต่างของชีพพิสัยของผึ้ง 4 ชนิดที่อาศัยอยู่ร่วมกันในป่าดิบแล้ง

หน่วยงาน ฐานข้อมูลวิทยานิพนธ์ไทย

รายละเอียด

ชื่อเรื่อง : ความแตกต่างของชีพพิสัยของผึ้ง 4 ชนิดที่อาศัยอยู่ร่วมกันในป่าดิบแล้ง
นักวิจัย : อุบลวรรณ บุญฉ่ำ
คำค้น : NICHE , HONEY BEE , RESOURCE PARTITIONING , DRY-EVERGREEN FOREST , APIS.
หน่วยงาน : ฐานข้อมูลวิทยานิพนธ์ไทย
ผู้ร่วมงาน : -
ปีพิมพ์ : 2537
อ้างอิง : http://www.thaithesis.org/detail.php?id=1082537000937
ที่มา : -
ความเชี่ยวชาญ : -
ความสัมพันธ์ : -
ขอบเขตของเนื้อหา : -
บทคัดย่อ/คำอธิบาย :

ผึ้งสกุลเดียวกัน 4 ชนิดคือ ผึ้งหลวง Apis dorsata ผึ้งโพรง A. cerana ผึ้งมิ้ม A. florea และผึ้งม้าน A. anadreniformis สามารถอยู่ร่วมกันได้ในบริเวณป่าดิบแห้งแล้งที่ศูนย์วิจัยสัตว์ป่าฉะเชิงเทราเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาอ่างฤาไน เมื่อศึกษาถึงความแตกต่าง ของชีพพิสัยของผึ้งทั้ง 4 ชนิดในด้านต่าง ๆ ตั้งแต่เดือนมกราคม พ.ศ.2536 ถึงเดือนกรกฎาคม พ.ศ.2537 พบว่ามีความแตกต่างกันหลายประการ จากการศึกษาถึงตำแหน่งที่สร้างรังในป่าพบว่าผึ้งมิ้มสร้างรังในบริเวณที่แตกต่างจากผึ้งชนิดอื่น ๆ อย่างเด่นชัดคือจะสร้างรังในบริเวณป่าที่กำลังฟื้นตัวและบริเวณชายป่าด้านนอกของป่าดิบแล้ง ในขณะที่ผึ้งหลวง ผึ้งโพรง และผึ้งม้านส่วนใหญ่จะสร้างรังไข่ในบริเวณที่เป็นป่าดิบแล้งที่สมบูรณ์ เมื่อศึกษาชนิดของต้นไม้ที่ผึ้งแต่ละชนิดสร้างรัง พบว่าผึ้งแต่ละชนิดจะสร้างรังบนต้นไม้ต่างชนิดกัน โดยมีค่าดัชนีความเหมือนเท่ากับ 0 ในด้านตำแหน่งที่สร้างรังบนต้นไม้ในด้านของความสูงของรังจากพื้นดิน เส้นผ่าศูนย์กลางกิ่ง ตำแหน่งที่สร้างรังในทรงพุ่มของต้นไม้ผึ้งหลวง (n=5) จะสร้างรังสูงกว่าผึ้งโพรง (n=4) ผึ้งมิ้ม (n=17) และผึ้งม้าน (n=16) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติโดยมีค่าเท่ากับ 15.77 ('+)(,-)15.53 ม., 1.08('+)(,-)0.96 ม., 2.22('+)(,-)1.69 ม. และ2.69('+)(,-)1.13 ม. ตามลำดับ ผึ้งหลวงจะเลือกสร้างกิ่งที่มีขนาดใหญ่แตกต่างจากกิ่งที่ผึ้งมิ้งและผึ้งม้านสร้างรัง โดยมีค่าเท่ากับ 23.59('+)(,-)13.02 ซม. และ 0.70('+)(,-) 0.11 ซม. ตามลำดับและสร้างรังในตำแหน่งของทรงพุ่มที่แตกต่างกันโดยผึ้งหลวงจะสร้างรังที่บริเวณกิ่งที่ติดอยู่กับลำต้น ผึ้งมิ้มจะสร้างรังในช่วงกลางกิ่ง ที่ค่อนไปทางลำต้นมากกว่าผึ้งม้าน ในด้านสิ่งปกปิดรังพบว่าผึ้งแต่ละชนิดมีการสร้างรังในที่ ๆ มีสิ่งบดบังรังจากมากไปหาน้อย คือ ผึ้งโพรง ผึ้งมิ้ม ผึ้งหลวงและผึ้งม้านตามลำดับ ทิศทางในการหันหน้าไปในแนวทางทิศตะวันออกและตะวันตกและผึ้งโพรงจะหันปากโพรงไปในแนวทางทิศตะวันออก จากการสำรวจรังผึ้งพบว่าจะพบรังผึ้งได้มากในช่วงฤดูแล้ง(ประมาณเดือนมกราคมถึงเดือนพฤษภาคม) นอกจากนี้เมื่อศึกษาเปรียบเทียบเฉพาะผึ้งมิ้มและผึ้งม้าน ซึ่งเป็นผึ้งที่มีขนาดใกล้เคียงกันยังพบว่าผึ้งทั้ง2 ชนิด มีช่วงเวลาในการออกหาอาหารที่แตกต่างกัน โดยผึ้งมิ้มจะออกหาอาหารมากในช่วงกลางวัน ในขณะที่ผึ้งม้านออกหาอาหารมาก ในช่วงเวลาเช้าและเวลาเย็น และรังที่อยู่ใกล้กันมากจะมีช่วงเวลาที่ซ้อนทับกันน้อยกว่ารังที่อยู่ไกลกัน จากการศึกษาชั้นต้นเกี่ยวกับละอองเรณูและน้ำผึ้งที่สะสมไว้ในรังผึ้งมิ้มและผึ้งม้าน แสดงให้เห็นว่า น่าจะมาจากแหล่งอาหารที่แตกต่างกันและเมื่อศึกษาถึงขนาดของความยาวลำตัวและอวัยวะที่เกี่ยวข้องกับอาหารได้แก่ความยาวลิ้น ความยาวกลอสชา และความยาวทิเบียเปรียบเทียบระหว่างผึ้งทั้ง 4 ชนิด พบว่ามีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ในขณะที่ผึ้งมิ้มจะมีขนาดใกล้เคียงกับผึ้งม้านมากที่สุดในทุก ๆ ลักษณะที่ศึกษา ข้อมูลจากการศึกษาในครั้งนี้สอดคล้องกับทฤษฎีการแก่งแย่งแข่งขันที่กล่าวว่า สิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่ร่วมกัน จะมีวิธีในการหลีกเลี่ยงการแก่งแย่งแข่งขันต่อปัจจัยที่มีอยู่อย่างจำกัด เพื่อที่จะสามารถอยู่ร่วมกันได้ ในแหล่งที่อยู่อาศัยเดียวกัน ซึ่งจากการศึกษาในครั้งนี้ช่วยให้เกิดความเข้าใจเกี่ยวกับสังคมชีวิตของผึ้งที่อาศัยอยู่ในป่าดิบแล้งได้ดียิ่งขึ้น

บรรณานุกรม :
อุบลวรรณ บุญฉ่ำ . (2537). ความแตกต่างของชีพพิสัยของผึ้ง 4 ชนิดที่อาศัยอยู่ร่วมกันในป่าดิบแล้ง.
    กรุงเทพมหานคร : ฐานข้อมูลวิทยานิพนธ์ไทย.
อุบลวรรณ บุญฉ่ำ . 2537. "ความแตกต่างของชีพพิสัยของผึ้ง 4 ชนิดที่อาศัยอยู่ร่วมกันในป่าดิบแล้ง".
    กรุงเทพมหานคร : ฐานข้อมูลวิทยานิพนธ์ไทย.
อุบลวรรณ บุญฉ่ำ . "ความแตกต่างของชีพพิสัยของผึ้ง 4 ชนิดที่อาศัยอยู่ร่วมกันในป่าดิบแล้ง."
    กรุงเทพมหานคร : ฐานข้อมูลวิทยานิพนธ์ไทย, 2537. Print.
อุบลวรรณ บุญฉ่ำ . ความแตกต่างของชีพพิสัยของผึ้ง 4 ชนิดที่อาศัยอยู่ร่วมกันในป่าดิบแล้ง. กรุงเทพมหานคร : ฐานข้อมูลวิทยานิพนธ์ไทย; 2537.