การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ ดังนี้ 1. เพื่อเปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาคณิตศาสตร์ ของนัก เรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 ที่เรียนด้วยการจัดกลุ่มตามความสามารถแบบเหมือน กลุ่มตามความสามารถแบบคละ และกลุ่มตามที่นักเรียนเป็นผู้เลือกเอง 2. เพื่อเปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาคณิตศาสตร์ ของนัก เรียนที่มีความสามารถสูง ปานกลาง และต่ำ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 ที่เรียนด้วย การจัดกลุ่มตามความสามารถแบบเหมือน กลุ่มตามความสามารถแบบคละและ กลุ่มตามที่นักเรียนเป็นผู้เลือกเอง ตัวอย่างประชากรเป็นนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 ปีการศึกษา2537 ของโรงเรียนรัฐราษฎร์อุปถัมภ์ จ.ราชบุรี จำนวน 95 คน โดยสุ่มมา 3 ห้องเรียนจัดเป็นกลุ่มที่เรียนตามความสามารถแบบเหมือน กลุ่มตามความ สามารถแบบคละ และกลุ่มตามที่นักเรียนเป็นผู้เลือกเอง ซึ่งทุกกลุ่มมีนักเรียนที่ มีความสามารถสูง ปานกลาง และต่ำ เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยคือแบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาคณิตศาสตร์ วิเคราะห์ข้อมูลโดยหามัชฌิมเลขคณิต ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และวิเคราะห์ความแปรปรวนทาง เดียว ผลการวิจัยพบว่า 1. นักเรียนที่เรียนด้วยการจัดกลุ่มตามความสามารถแบบเหมือน กลุ่ม ตามความสามารถแบบคละ และกลุ่มตามที่นักเรียนเป็นผู้เลือกเองมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาคณิตศาสตร์ ไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญที่ระดับ 0.05 2. นักเรียนที่มีความสามารถสูง และต่ำ ที่เรียนด้วยการจัดกลุ่มตามความสามารถแบบเหมือน กลุ่มตามความสามรถแบบคละ และกลุ่มตามที่นัก เรียนเป็นผู้เลือกเองมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาคณิตศาสตร์ไม่แตกต่างกัน แต่นักเรียนที่มีความสามารถปานกลาง ที่เรียนด้วยการจัดกลุ่มตามความสามารถแบบเหมือน และกลุ่มตามที่นักเรียนเป็นผู้เลือกเอง มีผลสัมฤทธิ์ทางการ เรียนวิชา คณิตศาสตร์สูงกว่ากลุ่มตามความสามารถแบบคละ โดยที่นักเรียนกลุ่มตามความสามารถแบบเหมือนและกลุ่มตามที่นักเรียนเป็นผู้เลือกเองมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนคณิตศาสตร์ไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระ ดับ 0.05