การควบคุมการประกอบอาชีพสอบบัญชี เป็นการควบคุมมรรยาทของบรรดาสมาชิกที่เป็นผู้สอบบัญชีรับอนุญาต โดยมีวัตถุประสงค์ให้ผู้สอบรับบัญชีรับอนุญาตปฏิบัติตามกฎหมาย ระเบียบหรือข้อบังคับต่างๆ โดยกำหนดให้มีสถาบันที่เข้ามาทำหน้าที่ในการควบคุม โดยถือว่าสถาบันนั้นได้รับมอบอำนาจมหาชนจากรัฐ รวมทั้งมีการกำหนดวิธีการเพื่อจะพิจารณาลงโทษคดีมรรยาทเมื่อปรากฏว่าผู้สอบบัญชีรับอนุญาตได้ปฏิบัติผิดมรรยาทหรือกฎหมาย ข้อบังคับต่างๆ ที่วางไว้ การศึกษาและวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ที่จะศึกษาว่าสถาบันที่กฎหมายบัญญัติให้มีอำนาจหน้าที่ในการควบคุมผู้สอบบัญชีรับอนุญาตมีสถานบันใดบ้าง เพื่อจะวางแนวทางและรูปแบบสถาบันกลางที่จะมาทำหน้าที่ควบคุม นอกจากนั้นยังจำเป็นที่จะต้องศึกษาวิธีพิจารณาคดีมรรยาทของผู้สอบบัญชี โดยอาศัยการเทียบกับการควบคุมการประกอบวิชาชีพอื่นในประเทศไทยด้วย ผลของการศึกษาวิจัยพบว่าในส่วนที่เกี่ยวกับการควบคุมการประกอบวิชาชีพสอบบัญชียังมีข้อบกพร่องหลายประการ เช่น 1. การควบคุมยังกระจัดกระจายอยู่ในหลายหน่วยงาน ซึ่งไม่มีความเป็นเอกภาพ 2. ขั้นตอนวิธีพิจารณาคดีมรรยาทผู้สอบบัญชีไม่เข้าหลักเกณฑ์การวินิจฉัยชี้ขาดข้อพิพาททางปกครองโดยทั่วไป นอกจากนี้ ในตอนท้ายผู้เขียนได้สรุป และเสนอแนะแนวทางแก้ไขเกี่ยวกับการควบคุมการประกอบวิชาชีพสอบบัญชี ทั้งในเรื่องของสถาบันที่ทำหน้าที่ควบคุม รวมทั้งวิธีพิจารณาคดีมรรยาทเพื่อที่จะพัฒนารูปแบบและวิธีการควบคุมมรรยาทผู้สอบบัญชีให้เป็นไปตามหลักมาตรฐานสากลในการควบคุมและการประกอบวิชาชีพและเพื่อให้สอดคล้องกับเจตนารมณ์และความมุ่งหมายของกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการควบคุมการประกอบวิชาชีพให้มากที่สุด