การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ ความรู้เฉพาะด้านกระบวนการในการคิดแก้ปัญหา และเมตาคอคนิชั่น ของนักเรียนมัธยมศึกษาผู้ชำนาญ ณ และไม่ชำนาญในการแก้ปัญหาคณิตศาสตร์กลุ่มตัวอย่าง เป็นนักเรียนผู้ชำนาญในการแก้ปัญหาคณิตศาสตร์ ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น 25 คนและระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย 25 คน นักเรียนผู้ไม่ชำนาญในการแก้ปัญหาคณิตศาสตร์ ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น 25 คน และระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย25 คน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบสอบวัดความรู้เฉพาะด้าน แบบสอบวัดกระบวนการในการคิดแก้ปัญหา และแบบสอบถามเมตาคอคนิชั่น ใช้วิธีการสอบวัดเป็นรายบุคคล โดยการสัมภาษณ์ และวิธีการคิดออกเสียง วิเคราะห์ข้อมูล โดยการวิเคราะห์ความแปรปรวนสองทาง ผลการวิจัยพบว่า 1)นักเรียนผู้ชำนาญในการแก้ปัญหาคณิตศาสตร์ ทั้งในระดับมัธยมศึกษาตอนต้น และระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย มีคะแนนในตัวแปรทั้ง 3 ด้าน สูงกว่านักเรียนผู้ไม่ชำนาญในระดับชั้นเดียวกัน และ 2)นักเรียนผู้ชำนาญ และผู้ไม่ชำนาญ ที่เรียนในระดับชั้นที่สูงกว่า มีคะแนนในตัวแปรทั้ง 3 ด้านสูงกว่านักเรียนในกลุ่มเดียวกัน ที่เรียนในระดับชั้นที่ต่ำกว่า ตัวแปรทั้ง 3 ด้านคือ 1)ความรู้เฉพาะด้าน ทั้งในด้านความคิดรวบยอด และด้านการดำเนินการ 2)กระบวนการในการคิดแก้ปัญหา ในด้านการทำความเข้าใจปัญหา การสร้างตัวแทนปัญหา การวางแผน การดำเนินการแก้ปัญหาและการตรวจสอบการแก้ปัญหา และ 3)ความรู้ในเมตตาคอคนิชั่น ด้านบุคคลด้านงานและด้านกลวิธี ปฏิสัมพันธ์ระหว่างความชำนาญ และระดับชั้นเรียน มีผลต่อความรู้ในระบุคำที่ช่วยในการแก้ปัญหา การจำแนกประเภทปัญหา การทำความเข้าใจปัญหา การตรวจสอบการแก้ปัญหา ความรู้ในเมตาคอคนิชั่นด้านงานและด้านกลวิธี