สำหรับการศึกษาครั้งนี้ ผู้ศึกษาเน้นศึกษาเฉพาะชาวไร่ไร้ที่ดินอันเนื่องมาจากการขายที่ดินในช่วงปี พ.ศ. 2528 - พ.ศ. 2533 ซึ่งยังคงอาศัยอยู่ในหมู่บ้านทั้งสิ้น 8 กรณี เป็นกรณีตัวอย่าง การวิจัยครั้งนี้มีจุดประสงค์ (1) เพื่อศึกษาสภาพการณ์ดั้งเดิมด้านสังคมและเศรษฐกิจของ ชาวไร่ไร้ที่ดิน (2) ศึกษาถึงปัจจัยด้านสังคมและเศรษฐกิจ ที่มีผลทำให้ชาวไร่ขาย ที่ดิน และ (3) เพื่อศึกษาถึงการปรับตัวด้านสังคมและเศรษฐกิจของชาวไร่ภายหลัง จากขายที่ดิน โดยมีสมมุติฐานว่า (1) ปัจจัยด้านสังคมและเศรษฐกิจของชาวไร่ แต่ละกรณี มีส่วน สำคัญที่ทำให้ชาวไร่ขายที่ดิน (2) ภายหลังจากขายที่ดิน ชาวไร่มีการปรับตัวด้านสังคมและ เศรษฐกิจที่แตกต่างกัน และ (3) ภายใต้การปรับตัวที่แตกต่างกันนั้น เป็นเพราะชาวไร่มีเงื่อน ไขด้านสังคมและเศรษฐกิจที่เป็นตัวกำหนดรูปแบบการปรับตัว แตกต่างกัน ผู้ศึกษาได้นำแนวคิด Voluntaristic Theory of Action ของT.Parsons มาใช้ในการศึกษาครั้งนี้ ผลการวิจัยพบว่าปัจจัยด้านสังคมและเศรษฐกิจต่างเป็นปัจจัยผลักดันและหรือปัจจัยดึงดูดที่มีผลทำให้ชาวไร่ขายที่ดินและการปรับตัวของชาวไร่ ภายหลังจากขายที่ดินก็แตกต่างกันตามเงื่อนไขด้านสังคมและเศรษฐกิจของแต่ละกรณี การปรับตัวด้านสังคม เริ่มจากลักษณะแบบแผนครอบครัวและบทบาทของพ่อแม่ ซึ่งพบว่าส่วนใหญ่ระบบความสัมพันธ์ภายในครอบครัวเปลี่ยนแปลงไป ส่วนความสัมพันธ์ระหว่างเครือญาติ ทั้งญาติที่เกี่ยวข้องทางสายโลหิต และเกี่ยวดองโดยการแต่งงาน รูปแบบความสัมพันธ์มี3 ระดับ คือ 1) ความสัมพันธ์ในเชิงพึ่งพาตามปกติ 2) ความสัมพันธ์เชิงห่างเหินไม่มีการไปมาหาสู่ซึ่งกันและกัน 3) ความสัมพันธ์ในเชิงขัดแย้งซึ่งส่วนใหญ่เป็นผลมาจากความไม่พอใจในส่วนแบ่งที่ได้รับ รูปแบบความสัมพันธ์ระหว่างชาวไร่ไร้ที่ดินกับเพื่อนบ้านก็มี 3 ระดับเช่นเดียวกัน แต่ความสัมพันธ์ในเชิงขัดแย้งส่วนใหญ่มีสาเหตุ 2 ประการคือ 1) การกล่าวหาว่ามีการรุกล้ำที่ดิน 2) ผลประโยชน์ด้านการเงิน สำหรับการเข้าร่วมกิจกรรมในหมู่บ้าน มี 2 ระดับ คือเข้าร่วมเพื่อรับผลตอบแทนทางเศรษฐกิจ และเข้าร่วมถึงระดับเป็นคณะกรรมการของกิจกรรม ส่วนพวกที่มีปัญหาในการปรับตัวมักจะหลีกเลี่ยงการเข้าร่วมกิจกรรม ในส่วนของค่านิยมและพฤติกรรมการอุปโภคและบริโภค พบว่าส่วนใหญ่มีค่านิยมและพฤติกรรมในการอุปโภคและบริโภคบางอย่างเปลี่ยนแปลงไป การปรับตัวด้านเศรษฐกิจ ส่วนใหญ่มีแนวโน้มในการประกอบอาชีพ ในเชิงอิสระมากขึ้นแต่มีรายได้ไม่แน่นอน สำหรับสภาวะหนี้สิน มี 3 สาเหตุใหญ่คือ 1) เกิดจากสภาวะการลงทุนในอาชีพใหม่ 2) เกิดจากค่าใช้จ่ายในชีวิตประจำวัน 3) เกิดจากการตอบสนองค่านิยมและพฤติกรรมการอุปโภคและบริโภคที่เปลี่ยนแปลงไป