งานวิจัยนี้ศึกษาวรรณยุกต์ในภาษาไทยถิ่นกลางจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ซึ่งพูดในอำเภอหัวหิน อำเภอปราณบุรี อำเภอกุยบุรี อำเภอเมืองและอำเภอทับสะแก เพื่อศึกษาเปรียบเทียบระบบวรรณยุกต์และลัทลักษณะของหน่วยเสียงวรรณยุกต์ในคำพยางค์เดียวและคำสองพยางค์ใน 5 อำเภอนี้ผู้วิจัยเก็บข้อมูลจากผู้บอกภาษาอำเภอละ 1 คน ตามคุณสมบัติที่กำหนดไว้โดยใช้รายการคำในการสัมภาษณ์ซึ่งประกอบด้วยคำพยางค์เดียว และคำสองพยางค์ จำนวน 278 คำ การวิเคราะห์ได้ใช้เครื่อง DSP Sona-Graph Workstation Model 5500 ผลการวิจัยพบว่าในแต่ละอำเภอระบบวรรณยุกต์ในคำพยางค์เดียวและพยางค์หลังของคำสองพยางค์ซึ่งเป็นพยางค์ที่ลงเสียงหนัก มีระบบวรรณยุกต์เหมือนกัน ส่วนพยางค์หน้าของคำสองพยางค์ซึ่งเป็นพยางค์ที่ไม่ลงเสียงหนักจะแตกต่างออกไป คือ มีจำนวนหน่วยเสียงน้อยกว่าพยางค์ที่ลงเสียงหนัก ในอำเภอกุยบุรี อำเภอเมืองและอำเภอทับสะแก ส่วนอำเภอหัวหินและอำเภอปราณบุรีนั้นพบว่ามีจำนวนหน่วยเสียงเท่ากับในพยางค์ที่ลงเสียงหนักสำหรับลัทลักษณะของหน่วยเสียงวรรณยุกต์นั้นในคำพยางค์เดียวจะคล้ายคลึงกับพยางค์หลังของคำสองพยางค์ ส่วนพยางค์หน้าของคำสองพยางค์จะมีทิศทางของเสียงค่อนข้างระดับหรือมีการเปลี่ยนแปลงทิศทางของเสียงน้อยลง ในแง่ของการแปรตามพื้นที่พบว่าแต่ละอำเภอมีลัทลักษณะแตกต่างไปจากอำเภออื่น ๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อนำพยางค์ที่ไม่ลงเสียงหนักเข้ามาพิจารณาด้วย