ความเป็นมา การพัฒนาประเทศให้เจริญก้าวหน้า ต้องคำนึงถึงคุณภาพและคุณธรรมไปพร้อมกัน ประเทศไทยมีประชากรเพิ่มมากขึ้น และความเจริญด้านวัตถุเป็นไปอย่างรวดเร็ว ความเจริญ ด้านวัตถุที่ขาดการพัฒนาด้านจิตใจควบคู่กันไป ย่อมมีผลกระทบต่อสังคม จึงเกิดปัญหา อาชญากรรม ปัญหาจากสภาพแวดล้อมเป็นพิษ การฉ้อราษฎร์บังหลวง ปัญหาศีลธรรมเสื่อมโทรม ปัญหาความประพฤติของนักเรียน ซึ่งมีสาเหตุมาจากบุคคลขาดคุณสมบัติพื้นฐาน คือ ความรู้สึก รับผิดชอบ ความสม่ำเสมอ ความเชื่อมั่นในตนเอง ความซื่อสัตย์เที่ยงตรง จากปัญหาดังกล่าว จะเห็นได้ว่าการประพฤติปฏิบัติด้านจริยธรรมเป็นข้อหนึ่งชี้ให้เห็นว่าประเทศไทยไม่สามารถ พัฒนาประเทศให้ก้าวหน้าได้ อาจสืบเนื่องมาจากคนไทยไม่ได้รับการอบรมสั่งสอนทางจริยธรรม ให้มีจิตใจสูง ผลก็คือ มีแต่ความเจริญทางด้านวัตถุ ส่วนความเจริญทางด้านจิตใจไม่เจริญ ตามไปด้วย ประเทศไทยได้ตระหนักถึงความสำคัญในการปลูกฝังจริยธรรมและคุณธรรมให้แก่นักเรียน นักศึกษา และคนทั่วไปเป็นคนดีมีความรับผิดชอบ มีระเบียบวินัย ซื่อสัตย์ ขยัน พึ่งตนเองได้ การศึกษาเป็นกระบวนการพัฒนาคนให้มีคุณภาพ การจัดการศึกษาแก่เยาวชนที่สำคัญที่สุด คือ โรงเรียน การเรียนการสอนเพื่อให้เกิดคุณธรรมนั้น หนังสือจัดว่าเป็นสื่อสำคัญที่บรรจุ เนื้อหาเกี่ยวกับคุณธรรมไว้และหนังสือยังมีอิทธิพลต่อจิตใจเด็กมาก ดังนั้น ผู้วิจัยจึงสนใจการวิเคราะห์คุณธรรมที่ปรากฏในหนังสือเรียนภาษาไทย ซึ่ง เป็นแนวทางหนึ่งที่จะช่วยให้ครูผู้สอนและผู้ที่เกี่ยวข้องกับการจัดทำหนังสือได้ทราบปริมาณ ของคุณธรรมที่มีน้อยและยังขาดอยู่ ครูผู้สอนจะได้เพิ่มเติมให้ครบถ้วนต่อไป ความมุ่งหมายของการวิจัย 1. เพื่อวิเคราะห์คุณธรรมที่ปรากฏในหนังสือเรียนภาษาไทยชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 2. เพื่อจัดอันดับคุณธรรมที่ปรากฏในหนังสือเรียนภาษาไทยชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 วิธีดำเนินการ 1. ประชากรที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ หนังสือเรียนภาษาไทยชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 เล่ม 1, 2 ของกรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการ จำนวน 2 เล่ม รวม 26 เรื่อง 2. ผู้วิจัยศึกษาหลักสูตร แผนการสอน หนังสือ เอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง แล้วนำ คุณธรรม 30 ประการที่กำหนดไว้ในหลักสูตรประถมศึกษา พุทธศักราช 2521 มานิยามความหมาย เพื่อเป็นขอบเขตในการวิเคราะห์คุณธรรม 3. เครื่องมือที่ใช้ คือ เกณฑ์ในการวิเคราะห์คุณธรรม ผู้วิจัยสร้างขึ้นประกอบด้วย คุณธรรม 30 ประการ และลักษณะพฤติกรรมของคุณธรรมที่ได้ตรวจแก้ไขจากคณะกรรมการที่ปรึกษา ปริญญานิพนธ์แล้วนำเสนอกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ เพื่อพิจารณาตรวจสอบความเที่ยงตรง โดยเสนอ เป็นตารางมาตราส่วนประมาณค่า 3 อันดับ 4. การตรวจสอบเกณฑ์ในการวิเคราะห์คุณธรรม ผู้วิจัยทำการวิเคราะห์ 2 ครั้ง จากเรื่อง ที่สุ่มได้ใช้เวลาห่างกัน 2 สัปดาห์ นำความถี่ที่ได้จากการวิเคราะห์ทั้ง 2 ครั้งมาหาความ เชื่อมั่นโดยใช้สูตรของสก๊อต ได้ความเชื่อมั่น 0.94 ผลการวิเคราะห์เป็นที่เชื่อถือได้ ผู้วิจัยจึงใช้เกณฑ์นี้วิเคราะห์ข้อมูลต่อไป 5. สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล คือ ใช้สถิติการแจกแจงความถี่และใช้ค่าร้อยละ สรุปผลการวิจัย ผลการวิเคราะห์คุณธรรมที่ปรากฏในหนังสือภาษาไทยชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ทั้ง 2 เล่ม มีความถี่เท่ากับ 752 ความถี่ ในจำนวนนี้มีปรากฏในหนังสือเรียนภาษาไทยเล่ม 1 เท่ากับ 309 ความถี่ และมีปรากฏในหนังสือเรียนภาษาไทย เล่ม 2 เท่ากับ 443 ความถี่ คุณธรรมที่มี ความถี่มากใน 5 อันดับแรก คือ อันดับที่ 1 มารยาทในการแสดงความเคารพ การขออภัย การแสดง ความขอบคุณ การขอความช่วยเหลือ การปฏิเสธ การแสดงความไม่เห็นด้วย การขอแสดงความยินดี การแสดงความเสียใจ การเล่น การพักผ่อนหย่อนใจ คิดเป็นร้อยละ 19.55 อันดับที่ 2 หลักธรรม ในการอยู่ร่วมกัน ได้แก่ ความสามัคคี ความเสียสละ การให้อภัย ความเอื้อเฟื้อ การยอมรับ ความคิดเห็นของผู้อื่น ความเห็นอกเห็นใจ คิดเป็นร้อยละ 11.57 อันดับที่ 3 ความเอื้อเฟื้อ เผื่อแผ่และเสียสละ คิดเป็นร้อยละ 11.17 อันดับที่ 4 ความเป็นผู้มีวัฒนธรรมและปฏิบัติตาม ประเพณี คิดเป็นร้อยละ 8.11 อันดับที่ 5 ความเมตตากรุณา คิดเป็นร้อยละ 7.05 คุณธรรมที่มี ความถี่น้อยใน 5 อันดับสุดท้าย คือ ไม่อำพรางความจริง การไม่ยุยงให้เกิดความแตกแยก และ ไม่พูดคำหยาบ การไม่ลองและเสพสิ่งเสพติดให้โทษ คิดเป็นร้อยละ 0.27 อันดับที่ 2 ความไม่เห็น แก่ตัว ความมีน้ำใจเป็นธรรมไม่ลำเอียง ความมีระเบียบวินัยและตรงต่อเวลา คิดเป็นร้อยละ 0.40 อันดับที่ 3 การไม่ประทุษร้ายต่อชีวิตและร่างกายของบุคคลและสัตว์ ความประณีตละเอียด ถี่ถ้วน คิดเป็นร้อยละ 0.53 อันดับที่ 4 ความเป็นผู้มีสติรู้จักยับยั้งชั่งใจ รู้สึกผิดชอบ ชั่วดี คิดเป็นร้อยละ 0.66 อันดับที่ 5 การรู้จักความพอดี คิดเป็นร้อยละ 0.80 คุณธรรมที่ ไม่ปรากฏ 3 คุณธรรม คือ การไม่โลภและไม่ขโมย การไม่ละเมิดของรักของผู้อื่น ความเกรงกลัว ต่อการกระทำชั่ว