การวิจัยครั้งนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อเปรียบเทียบโอกาสและสิทธิของคนจนในการเข้าศึกษาต่อในระดับอุดมศึกษาก่อนและภายหลังอยู่ในกำกับของรัฐ ศึกษาผลกระทบและการปรับตัวของคนจนที่มีต่อค่าใช้จ่ายทางการศึกษาที่เพิ่มขึ้นในมหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐ รวมถึงมาตรการและนโยบายที่จะสนับสนุนสิทธิและโอกาสของคนจนในการศึกษาภายใต้มหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐ กลุ่มตัวอย่างเป็น นักศึกษายากจนที่ได้รับทุนการศึกษา กลุ่มผู้ปกครองของนักศึกษาคนจนที่ได้รับทุนการศึกษา กลุ่มเจ้าหน้าที่มหาวิทยาลัยที่เกี่ยวข้อง กลุ่มผู้บริหารมหาวิทยาลัย และกลุ่มเพื่อนนักศึกษายากจนที่ได้รับทุนการศึกษา สัมภาษณ์กลุ่มกลุ่มนักศึกษายากจนทั้งในระบบราชการ และนอกระบบราชการทั้งในภาคปกติและ ภาคพิเศษ ผลการศึกษาพบว่า โอกาสการได้เข้าศึกษาของนักศึกษายากจน ภายหลังจากการออกนอกระบบราชการเป็นมหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐของมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี ไม่มีผลต่อโอกาสเข้าเรียนมหาวิทยาลัยของคนจนแต่อย่างใด โดยก่อนและหลังออกนอกระบบไม่มีความแตกต่างกันคือ คิดเฉลี่ยเท่ากับร้อยละ 48.7 และร้อยละ 49 ตามลำดับ โอกาสการสำเร็จการศึกษาตามหลักสูตรของนักศึกษายากจน (พ.ศ. 2539 - พ.ศ. 2544) มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นจนถึง เมื่อมหาวิทยาลัยออกนอกระบบ(พ.ศ. 2545) กลับมีแนวโน้มลดลง ทุนการศึกษาไม่มีมาตรการนโยบาย สำหรับนักศึกษายากจน สวัสดิการหอพักสำหรับนักศึกษา เปลี่ยนจากการช่วยเหลือนักศึกษามาเป็นการทำธุรกิจกับนักศึกษา ผลกระทบเมื่อมหาวิทยาลัยออกนอกระบบก็คือ การขึ้นค่าเล่าเรียน การปรับตัวกรณีค่าใช้จ่ายทางการศึกษาเพิ่มสูงขึ้นโดยการหางานทำมากขึ้นและต้องอยู่อย่างประหยัดมัธยัสถ์ ซึ่งจำเป็นต้องกู้เงินยืมฉุกเฉิน และแย่งกันทำงานในรูปแบบของทุนจ้างงาน อาจยังเกิดผลกระทบให้บทบาทประชาคมลดลง ข้อเสนอเชิงนโยบายก็คือ ควรมีสหภาพแรงงานเพื่อแก้ปัญหาอำนาจที่เบ็ดเสร็จของผู้บริหารและเป็นหลักประกันในการทำงานทางวิชาการรวมถึงภารกิจทางสังคมของนักวิชาการ ควรมีการวางแผนจัดสรรให้ทุนมากขึ้นโดยในแต่ละปีควรมีการขึ้นค่าเล่าเรียนตามเศรษฐกิจ และอัตราก้าวหน้าเป็นสัดส่วนตามฐานะของผู้ปกครองและควรจะเพิ่มคุณภาพสวัสดิการในด้านต่าง ๆ ให้มากขึ้น