งานวิจัยนี้เป็นการศึกษาถึงผลกระทบของสารละลายแมกนีเซียมซัลเฟตต่อการขยายตัว และ กำลังอัดของเถ้าถ่านหินมอร์ต้าร์โดยการแทนที่ปูนซีเมนต์ปอร์ตแลนด์ประเภทที่ 1 และ 5 ด้วยถ่านหินจากโรงไฟฟ้าแม่เมาะ ทำการศึกษาการขยายตัวของมอร์ต้าร์ที่ใช้ เถ้าถ่านหินแยกละเอียดจำนวน 3 ขนาด แทนที่ปูนซีเมนต์ปอร์ตแลนด์ในอัตราส่วนผสม ร้อยละ 0, 20, 30 และ 40 โดยน้ำหนัก และ วัดการขยายตัวของแท่งมอร์ต้าร์ที่แช่ ในสารละลายแมกนีเซียมซัลเฟตที่ความเข้มข้นร้อยละ 5 โดยน้ำหนัก ตั้งแต่อายุ 1 วัน จนถึง 543 วัน ส่วนการศึกษากำลังอัดของมอร์ต้าร์ใช้เถ้าถ่านหินที่มีขนาด แตกต่างกันจำนวน 5 ขนาด ซึ่งแทนที่ปูนซีเมนต์ปอร์ตแลนด์ในอัตราส่วนผสม ร้อยละ 0, 20, 35, และ 50 โดยน้ำหนัก และ ทดสอบกำลังอัดของเถ้าถ่านหินมอร์ต้าร์ที่แช่ ในน้ำ และสารละลายแมกนีเซียมซัลเฟตความเข้มข้นร้อยละ 5 โดยน้ำหนัก ที่อายุ 28, 90, 180, 365, และ 730 วัน ตามลำดับ ผลการศึกษาพบว่า การใช้เถ้าถ่านหินแยกละเอียดทั้ง 3 ขนาดแทนที่ ปูนซีเมนต์ปอร์ตแลนด์บางส่วนสามารถลดการขยายตัวของแท่งมอร์ต้าร์ได้ โดยแท่ง มอร์ต้าร์ที่ผสมเถ้าถ่านหินที่มีความละเอียดและอัตราการแทนที่เท่ากันใน ปูนซีเมนต์ปอร์ตแลนด์ประเภทที่ 1 มีการขยายตัวมากกว่าแท่งมอร์ต้าร์ที่แทนที่ ในปูนซีเมนต์ปอร์ตแลนด์ประเภทที่ 5 และ การขยายตัวของแท่งมอร์ต้าร์ที่แทนที่ ปูนซีเมนต์ปอร์ตแลนด์ด้วยเถ้าถ่านหินอนุภาคขนาดเล็กสามารถลดการขยายตัวได้มากกว่า เถ้าถ่านหินอนุภาคขนาดใหญ่ และ มอร์ต้าร์ที่ใช้เถ้าถ่านหินความละเอียดเดียวกัน แทนที่ในอัตราร้อยละ 40 มีการขยายตัวน้อยกว่าการแทนที่ด้วยเถ้าถ่านหินในอัตรา ร้อยละ 20 และ 30 ส่วนการใช้เถ้าถ่านหินหยาบบดละเอียดในการศึกษากำลังของ มอร์ต้าร์ทั้ง 5 ขนาด พบว่ากำลังอักของเถ้าถ่านหินมอร์ต้าร์ที่แช่ในน้ำมี กำลังอัดที่สูงกว่ามอร์ต้าร์ที่แช่ในสารละลายแมกนีเซียมซัลเฟต และเมื่อแทนที่ เถ้าถ่านหินหยาบละเอียดในปูนซีเมนต์ปอร์ตแลนด์ประเภทที่ 1 และ 5 พบว่าที่อายุ 730 วัน กำลังอัดของมอร์ต้าร์สูงกว่ามอร์ต้าร์ที่ใช้ปูนซีเมนต์ปอร์ตแลนด์ ประเภทที่ 1 และ 5 ล้วนและ เมื่อแทนที่เถ้าถ่านหินหยาบบดละเอียดในอัตราส่วน ประมาณร้อยละ 35 จะให้กำลังอัดสูงสุดในแต่ละขนาดของเถ้าถ่านหินหยาบบดละเอียด และ กำลังอัดของมอร์ต้าร์ที่ใช้เถ้าถ่านหินหยาบบดละเอียดที่มีอนุภาคเล็กให้ กำลังอัดสูงกว่ากำลังอัดของมอร์ต้าร์ที่ใช้เถ้าถ่านหินหยาบบดละเอียดที่มี อนุภาคขนาดใหญ่กว่า ผลการทดลองแสดงให้เห็นว่า เถ้าถ่านหินสามารถลดการขยายตัวของแท่งมอร์ต้าร์ เนื่องจากซัลเฟตได้ดีขึ้นตามปริมาณการแทนที่และความละเอียดของเถ้าถ่านหินที่ เพิ่มขึ้น ดังนั้นการแทนที่เถ้าถ่านหินที่ละเอียดมากในอัตราส่วนร้อยละ 30 ถึง 35 สามารถลดการขยายตัว และ ลดการกัดกร่อนของมอร์ต้าร์ที่แช่ในสารละลาย แมกนีเซียมซัลเฟตได้ดี