วิทยานิพนธ์ (ค.ด.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2554

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) วิเคราะห์สมรรถนะการปฏิบัติงานของข้าราชการแขวงการทาง กรมทางหลวง (2) พัฒนารูปแบบการเรียนรู้เพื่อเสริมสร้างสมรรถนะการปฏิบัติงานสำหรับข้าราชการแขวงการทาง กรมทางหลวง ตามแนวคิดการเรียนรู้จากการปฏิบัติและการจัดการความรู้ (3) ทดลองใช้รูปแบบการเรียนรู้เพื่อเสริมสร้างสมรรถนะการปฏิบัติงานสำหรับข้าราชการแขวงการทาง กรมทางหลวง ตามแนวคิดการเรียนรู้จากการปฏิบัติและการจัดการความรู้ และ (4) ศึกษาปัจจัยและเงื่อนไขในการใช้รูปแบบการเรียนรู้ฯ โดยมีขั้นตอนการวิจัยดังต่อไปนี้ ระยะที่ 1 ผู้วิจัยได้ออกแบบสำรวจสมรรถนะที่จำเป็นในการปฏิบัติงานสำหรับข้าราชการแขวงการทาง กรมทางหลวง และนำข้อมูลที่ได้มาวิเคราะห์ โดยการใช้ค่าเฉลี่ย และเลือกค่าเฉลี่ยที่ได้ค่าเฉลี่ยมากที่สุดเป็นหัวข้อในการพัฒนาสมรรถนะ ระยะที่ 2 ผู้วิจัยได้พัฒนารูปแบบการเรียนรู้ซึ่งประกอบด้วย 11 ขั้นตอน คือ 1) การระบุปัญหา 2) การกำหนดวัตถุประสงค์ 3) การกำหนดสมาชิก 4) กลุ่มวิเคราะห์ปัญหา 5) การวางแผนการแก้ไขปัญหา 6) การลงมือปฏิบัติ 7) การสรุปสร้างองค์ความรู้ 8) การสกัดความรู้ 9) การประยุกต์ใช้ความรู้ 10) การจัดการความรู้ และ 11) การเผยแพร่ความรู้ พร้อมทั้งร่างรูปแบบการเรียนรู้ ซึ่งประกอบด้วยชุดการเรียนการเรียนรู้ 3 หน่วยการเรียน หลังจากนั้น นำไปทดลองใช้รูปแบบการเรียนรู้กับกลุ่มตัวอย่างซึ่งเป็นเจ้าหน้าที่ของแขวงการทางกรมทางหลวงจำนวน 4 หน่วยงานตามภูมิภาค ได้แก่ แขวงการทางเชียงใหม่ที่ 3 แขวงการทางปราจีนบุรี สำนักงานบริหารบำรุงทางธนบุรี และแขวงการทางราชบุรี และดำเนินการสรุปผลการการเรียนรู้ จากแบบประเมินผลทางด้านความรู้ ทักษะและเจตคติ โดยนำไปวิเคราะห์ข้อมูลและแปรผลออกมาเป็น ค่าร้อยละ และค่าช่วงคะแนน ระยะที่ 3 เป็นการศึกษาปัจจัยและเงื่อนไขที่เป็นผลกระทบที่เกิดจากการใช้รูปแบบการเรียนรู้ ซึ่งเป็นการวิเคราะห์ข้อมูลจากการสังเกตพฤติกรรมเปรียบเทียบของ 4 หน่วยงาน ผลของการวิจัยพบว่า (1) สมรรถนะที่จำเป็นที่สุดสำหรับข้าราชการแขวงการทาง กรมทางหลวง คือ สมรรถนะทักษะการแก้ไขปัญหา (2) รูปแบบการเรียนรู้เพื่อเสริมสร้างสมรรถนะการปฏิบัติงานสำหรับข้าราชการแขวงการทาง กรมทางหลวง ตามแนวคิดการเรียนรู้จากการปฏิบัติและการจัดการความรู้ มีทั้งหมด 3 ระยะ ระยะที่ 1 เป็นการเตรียมการสร้างกระบวนการเรียนรู้ ระยะที่ 2 ดำเนินการตามรูปแบบการเรียนรู้เพื่อเสริมสร้างสมรรถนะการปฏิบัติงานสำหรับข้าราชการแขวงการทาง กรมทางหลวง ตามแนวคิดการเรียนรู้จากการปฏิบัติและการจัดการความรู้มีทั้งหมด 11 ขั้นตอน ได้แก่ 1) การระบุปัญหา 2) การกำหนดวัตถุประสงค์ 3) การกำหนดสมาชิก 4) กลุ่มวิเคราะห์ปัญหา 5) การวางแผนการแก้ไขปัญหา 6) การลงมือปฏิบัติ 7) การสรุปสร้างองค์ความรู้ 8) การสกัดความรู้ 9) การประยุกต์ใช้ความรู้ 10) การจัดการความรู้ และ 11) การเผยแพร่ความรู้ และระยะที่ 3 ระยะของการประเมินและทบทวนผล และเมื่อดำเนินการทดลอง พบว่า รูปแบบการเรียนรู้สามารถพัฒนาสมรรถนะทักษะการแก้ไขปัญหาให้กับข้าราชการแขวงการทาง กรมทางหลวง มีความรู้ ทักษะและเจตคติในการแก้ไขปัญหาได้ (3) ปัจจัยและเงื่อนไขที่เป็นผลกระทบที่เกิดจากการใช้รูปแบบการเรียนรู้ฯ ได้แก่ ก) กระบวนการฝึกอบรมคือ วิธีการฝึกอบรม การกำหนดหัวข้อสมรรถนะ และความสามารถของวิทยากร ข) กระบวนการแก้ไขปัญหาคือ การกำหนดหัวข้อเรื่อง ความมุ่งมั่นของประธานกลุ่ม และความร่วมใจของสมาชิกกลุ่ม สำหรับเงื่อนไขที่เป็นผลกระทบคือ การสนับสนุนจากผู้บริหาร ความเหมาะสมในการกำหนดเวลาของผู้เรียนสำหรับการเข้าร่วมดำเนินการให้เกิดกระบวนการเรียนรู้ และความรู้ในการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศของผู้เรียน