วิทยานิพนธ์ (ค.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2551

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อพัฒนาโปรแกรมการพัฒนาการพึ่งตนเองโดยใช้หลักนาถกรณธรรมสำหรับนักเรียนระดับมัธยมศึกษา 2) เพื่อศึกษาคุณภาพของโปรแกรมการพัฒนาการพึ่งตนเองโดยใช้หลักนาถกรณธรรมสำหรับนักเรียนระดับมัธยมศึกษา 3) เพื่อทดลองใช้โปรแกรมการพัฒนาการพึ่งตนเองโดยใช้หลักนาถกรณธรรมสำหรับนักเรียนระดับมัธยมศึกษา การวิจัยและพัฒนาใช้วิธีวิจัยเชิงกึ่งทดลอง กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการทดลองคือนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 จำนวน 2 ห้องเรียน รวมทั้งสิ้น 60 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุมกลุ่มละ 30 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ โปรแกรมการพัฒนาการพึ่งตนเองโดยใช้หลักนาถกรณธรรม แบบวัดความรู้และแบบประเมินตนเอง การวิเคราะห์ข้อมูลใช้การวิเคราะห์เนื้อหา สถิติภาคบรรยาย สถิติ t สหสัมพันธ์และการวิเคราะห์ความแปรปรวนร่วม ตัวแปรพหุนาม (MANOVA) ผลการวิจัย พบว่า 1. โปรแกรมการพัฒนาการพึ่งตนเองโดยใช้หลักนาถกรณธรรมสำหรับนักเรียนระดับมัธยมศึกษาที่พัฒนา ประกอบด้วย จุดประสงค์เพื่อให้นักเรียนสามารถนำหลักนาถกรณธรรมไปใช้เพื่อพัฒนาการพึ่งตนเองได้ สาระการเรียนรู้ คือ หลักนาถกรณธรรม 10 ประการ ได้แก่ ได้แก่ ความประพฤติดี ความใฝ่รู้ ความมีเพื่อนที่ดี ความว่าง่าย ความขวนขวายในกิจการต่างๆ ความฝักใฝ่ในคุณธรรม ความขยันหมั่นเพียร ความพอเพียง ความมีสติ และความมีปัญญา ชุดของกิจกรรม ประกอบด้วย กิจกรรมฐาน 10 ฐานได้แก่ ฐานที่ 1 ศีลและธรรมประจำใจ ฐานที่ 2 ใฝ่เรียน ใฝ่รู้ ฐานที่ 3 มีครูและเพื่อนที่ดีงาม ฐานที่ 4 มีความว่านอนสอนง่าย ฐานที่ 5 ขวนขวายในกิจน้อยใหญ่ ฐานที่ 6 ฝักใฝ่ในคุณธรรม ฐานที่ 7 นำความเพียรเป็นนิตย์ ฐานที่ 8 ดำรงชีวิตแบบพอเพียง ฐานที่ 9 หลีกเลี่ยงความประมาทและฐานที่ 10 ปราดเปรื่องปัญญา การวัดและการประเมินผลการเรียนรู้โดยใช้การประเมินผลการเรียนรู้ตามสภาพจริง ได้แก่ การสังเกตและประเมินพฤติกรรมในการทำกิจกรรมของนักเรียนในระหว่างการอบรม การตอบคำถาม การอภิปราย การให้ความร่วมมือ การทำงานกลุ่ม ผลงานของนักเรียนทั้งผลงานเดี่ยวและผลงานกลุ่ม การนำเสนอหน้าชั้นเรียนและการทำแบบทดสอบย่อยหลังจบกิจกรรมในแต่ละฐาน 2. โปรแกรมการพัฒนาการพึ่งตนเองโดยใช้หลักนาถกรณธรรมสำหรับนักเรียนระดับมัธยมศึกษามีคุณภาพโดยมีความตรงตามเนื้อหา(IOC) เท่ากับ 1.00 และมีประสิทธิภาพของโปรแกรม E₁ / E₂ เท่ากับ 85.00/ 86.22 3. ผลการทดลองใช้โปรแกรมการพัฒนาการพึ่งตนเองโดยใช้หลักนาถกรณธรรมสำหรับนักเรียนระดับมัธยมศึกษาพบว่านักเรียนกลุ่มทดลองมีพฤติกรรมการพึ่งตนเองสูงกว่ากลุ่มควบคุม อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 นอกจากนั้นนักเรียนยังมีพฤติกรรมหลายด้านที่เปลี่ยนแปลงไป เช่น มีสมาธิเพิ่มขึ้น ลอกการบ้านน้อยลง ควบคุมตนเองไม่ให้ตกเป็นทาสของสื่อต่างๆ ได้ดีขึ้น มีความมั่นใจในตนเอง ลดการพึ่งพาผู้อื่นและเลือกคบเพื่อนที่ดี