วิทยานิพนธ์ (วท.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2554

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของการปรับปรุงดินด้วยการไถกลบหญ้าแฝก และระดับน้ำในนาข้าวต่อสมบัติของดินและการปลดปล่อยก๊าซมีเทน จากการผลิตข้าวอินทรีย์ในอำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี 4 แปลง แต่ละแปลงมีพื้นที่ประมาณ 800 ตร.ม. มีปัจจัยที่ทำการวิจัย คือ (1) การปรับปรุงดิน 2 แบบ คือ แปลงที่ผ่านการปรับปรุงดินด้วยหญ้าแฝก (ปลูกหญ้าแฝกในแปลงนา 500 วันแล้วไถกลบ) และแปลงที่ไม่ได้ปรับปรุงดินด้วยหญ้าแฝก (ใช้ทำนา 3 ฤดูกาลเพาะปลูก และภายหลังการเก็บเกี่ยวผลผลิตแต่ละครั้งใช้การไถกลบปอเทืองเป็นปุ๋ยพืชสด) และ (2) ปัจจัยด้านระดับน้ำที่ท่วมขัง 2 ระดับ คือ 5 และ 10 ซม. ปลูกข้าวพันธุ์ชัยนาท 1 ด้วยวิธีหว่านน้ำตม ระยะเวลาการเพาะปลูก 117 วัน เก็บตัวอย่างก๊าซมีเทนด้วยเทคนิค static closed chamber ตามระยะการเจริญเติบโตของข้าว 6 ระยะ คือ ระยะเมล็ดข้าวงอก ระยะต้นกล้า ระยะข้าวแตกกอ ระยะข้าวตั้งท้อง ระยะเมล็ดน้ำนม และระยะเก็บเกี่ยว ผลการศึกษา พบว่า ดินในแปลงที่ปรับปรุงดินด้วยหญ้าแฝกมีค่าความเป็นกรด-ด่าง (7.38-7.42 และ 6.74-6.82) การนำไฟฟ้า (0.45-0.52 และ 0.19-0.27 dS/m) ศักย์รีดอกซ์ (-106.93 ถึง -110.21 และ -109.29 ถึง -113.38 mV) ความหนาแน่นรวม (1.33-1.36 และ 1.21-1.24 g/cm3) และโพแทสเซียมที่แลกเปลี่ยนได้ (72.96-74.39 และ 46.70-58.04 mg/kg)สูงกว่าแปลงที่ไม่ได้ปรับปรุงดินด้วยหญ้าแฝก อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ในด้านการปลดปล่อยก๊าซมีเทน พบว่า แปลงที่ปรับปรุงดินด้วยหญ้าแฝกมีการปลดปล่อยก๊าซมีเทนต่ำกว่าแปลงที่ไม่ได้ปรับปรุงดินด้วยหญ้าแฝกทั้งระดับน้ำ 5 และ 10 ซม. มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 15.79, 18.19, 25.29 และ 29.96 mg/m2/hr ตามลำดับ โดยมีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นตามระยะการเจริญเติบโตของข้าว มีค่าต่ำที่สุดในระยะเมล็ดข้าวงอก (0.60-2.83 mg/m2/hr) และสูงที่สุดในระยะเมล็ดน้ำนม (52.22-86.86 mg/m2/hr) ในด้านความสัมพันธ์ระหว่างสมบัติของดินและการเจริญเติบโตของข้าวกับการปลดปล่อยก๊าซมีเทน พบว่า ความเป็น กรด-ด่าง การนำไฟฟ้า ศักย์รีดอกซ์ อุณหภูมิ อินทรียวัตถุ อินทรีย์คาร์บอน ความสูง และมวลชีวภาพรวมของข้าวมีความสัมพันธ์กับการปลดปล่อยก๊าซมีเทนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) ส่วนระดับน้ำในนาข้าวไม่มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p>0.05) แต่พบแนวโน้มว่าแปลงที่มีระดับน้ำ 5 ซม. มีการปลดปล่อยก๊าซมีเทนต่ำกว่าแปลงที่มีระดับน้ำ 10 ซม. ในด้านผลผลิตข้าว พบว่า แปลงที่ปรับปรุงดินด้วยหญ้าแฝกมีผลผลิตข้าวสูงกว่าแปลงที่ไม่ได้ปรับปรุงดินด้วยหญ้าแฝกทั้งระดับน้ำ 5 และ 10 ซม. มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 421.47, 401.35, 374.72 และ 366.79 กก./ไร่ ตามลำดับ จากผลการวิจัยทั้งหมดสามารถสรุปได้ว่า แปลงที่ผ่านการปรับปรุงดินด้วยการปลูกและ ไถกลบหญ้าแฝกมีการปลดปล่อยก๊าซมีเทนต่ำกว่าและมีผลผลิตข้าวสูงกว่าแปลงที่ไม่ได้ปรับปรุงดินด้วยหญ้าแฝก