วิทยานิพนธ์ (วท.ด.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2554

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาเครื่องมือสำหรับการรายงานผลลัพธ์ของผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 โดยตัวผู้ป่วยสำหรับคนไทย (PRO-DM-Thai) พร้อมทั้งทดสอบความถูกต้องและความเชื่อถือได้ของเครื่องมือที่พัฒนาขึ้นในความเหมาะสมสำหรับการใช้ประโยชน์ในคนไทย การศึกษาประกอบด้วย 3 ขั้นตอน คือ 1) การพัฒนาเนื้อหาและสร้างเครื่องมือ ประกอบด้วยการทบทวนวรรณกรรม และการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้บริการและผู้ป่วย และตรวจสอบความถูกต้องเชิงเนื้อหาโดยการประเมินของผู้เชี่ยวชาญเพื่อหาค่าดัชนีความถูกต้องเชิงเนื้อหา 2) การตรวจสอบความถูกต้องเชิงโครงสร้างของเครื่องมือด้วยการวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยันและตรวจสอบความเชื่อถือได้ ใช้รูปแบบการวิจัยภาคตัดขวางเชิงพรรณนา ในกลุ่มตัวอย่าง 500 คน ในช่วง พ.ค. – มิ.ย. 2554 และ 3) การตรวจสอบความถูกต้องเชิงสัมพันธ์กับเกณฑ์ของเครื่องมือ ใช้รูปแบบการวิจัยภาคตัดขวางเชิงวิเคราะห์ ในกลุ่มตัวอย่าง 200 คน ในช่วง ก.ย. – พ.ย. 2554 ซึ่งทุกคนได้รับการประเมินทางคลินิกโดยแพทย์ ใน 2 ด้าน คือ ระดับของผลการควบคุมโรค และ ระดับของภาวะแทรกซ้อน วิเคราะห์ด้วย Spearman’s Rank Correlation, ANOVA, Multiple linear regression และ Discriminant analysis ผลการศึกษาพบว่าเครื่องมือ PRO-DM-Thai ที่พัฒนาขึ้นมีความถูกต้องทั้งในเชิงเนื้อหา โครงสร้าง และสัมพันธ์กับเกณฑ์ โดยเครื่องมือประกอบด้วย 7 มิติ 44 ข้อ คือ การทำงานของร่างกาย อาการของโรค สุขภาพทางด้านจิตใจ บทบาทการดูแลตนเอง ด้านสังคม สุขภาพโดยรวม และความพึงพอใจต่อการรักษาและการดูแล ความถูกต้องของคำถามรายข้ออยู่ในช่วง 0.83 – 1.00 และความถูกต้องของเครื่องมือทั้งฉบับ เท่ากับ 0.98 แบบจำลองตัวบ่งชี้แต่ละมิติและในภาพรวมมีความสอดคล้องกับข้อมูลเชิงประจักษ์ (χ2=5.23, df=6, p>0.05, AGFI=0.986, RMSEA=0.000) มีสัมประสิทธิ์ Cronbach’s alpha ทั้งฉบับเท่ากับ 0.91 และในรายมิติมีค่าตั้งแต่ 0.72 – 0.90 มีความสามารถในการจำแนกกลุ่มของผู้ป่วยที่มีระดับของผลการควบคุมโรคต่างกัน และระหว่างกลุ่มของผู้ป่วยที่มีและไม่มีภาวะแทรกซ้อนได้ในภาพรวม ดังนั้นเครื่องมือนี้มีความถูกต้อง และความเชื่อถือได้อยู่ในระดับที่น่าพอใจ สามารถที่จะนำไปพัฒนาให้เหมาะสมกับการใช้ประโยชน์ในผู้ป่วยเบาหวานคนไทยต่อไป