วิทยานิพนธ์ (ค.ด.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2553

การวิจัยในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาแนวคิดและแนวทางการจัดการศึกษาสำหรับชาวมุสลิมที่สอดคล้องกับบริบททางสังคมและวัฒนธรรมทั้งในประเทศและต่างประเทศ 2) เพื่อศึกษาและพัฒนาแนวทางการศึกษาแบบไตรวิถีโดยการบูรณาการด้วยหลักสูตรพื้นฐานศาสนา สามัญ และอาชีพที่สอดคลองกับวิถีชีวิตและความเชื่อของชาวมุสลิมในจังหวัดชายแดนภาคใต้ 3) เพื่อนำเสนอเชิงนโยบายและแนวทางในการพัฒนาการศึกษาแบบไตรวิถีในโรงเรียนเอกชนสอนศาสนาอิสลามในจังหวัดชายแดนภาคใต้เพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตและพัฒนาประเทศ วิธีดำเนินการวิจัย เป็นการวิจัยเอกสาร การวิจัยและพัฒนา และการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม โดยมีขั้นตอนการวิจัย คือ การศึกษาเอกสารเกี่ยวกับปรัชญาการศึกษาในอิสลาม การศึกษาภาคสนามในสถานศึกษาที่เป็นกรณีศึกษาในโรงเรียนเอกชนสอนศาสนาอิสลามที่สอนศาสนาอิสลามควบคู่วิชาสามัญและเป็นสถานศึกษาที่จัดสอนตามหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน จำนวน 2 แห่ง ศึกษาสภาพบริบทความเชื่อและวิถีชีวิตของชาวมุสลิมในจังหวัดชายแดนภาคใต้เพื่อออกแบบการจัดการศึกษา การออกแบบการจัดการศึกษาแบบไตรวิถี (ศาสนา สามัญ และอาชีพ) การทดลองนำไปใช้ในสถานศึกษาจำนวน 4 แห่งในจังหวัดชายแดนภาคใต้ และสรุปผลการดำเนินงานวิจัย เครื่องมือในการวิจัยในครั้งนี้ คือ แบบศึกษาเอกสาร แบบสัมภาษณ์ แบบประเมิน การวิเคราะห์ข้อมูลใช้วิเคราะห์เนื้อหาและบรรยาย ผลการวิจัย มีดังนี้ 1) การจัดการศึกษาที่มีมาตามหลักการของศาสนาอิสลามครอบคลุมทั้งชีวิต เพราะอิสลามคือวิถีชีวิตที่ครอบคลุมการศึกษาเพื่อชีวิตในโลกนี้และโลกหน้า ซึ่งในหลักศาสนานั้นได้บัญญัติให้มีการเรียนศาสนา การเรียนวิชาสามัญและวิชาชีพทั้งหมดเอาไว้แล้ว 2) รูปแบบการจัดการศึกษาแบบไตรวิถีเป็นรูปแบบที่บูรณาการระหว่างวิชาศาสนา วิชาสามัญและวิชาชีพ เป็นรูปแบบที่สอดคล้องกับบริบทความเชื่อและวิถีชีวิตของชุมชนในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ 3) รัฐควรสนับสนุนการจัดการศึกษาแบบไตรวิถี เพราะการศึกษาในรูปแบบนี้สามารถเสริมสร้างผู้เรียนให้มีคุณภาพชีวิตที่ดี โดยไม่ขัดกับหลักศาสนาอิสลาม จะเป็นประโยชน์ต่อการพัฒนาชุมชนในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้และพัฒนาชาติต่อไป