วิทยานิพนธ์ (ค.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2519

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการใช้ประโยชน์ของแหล่งความรู้ชุมชนประกอบการสอนสังคมศึกษาในชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น ถึงขอบเขต ลักษณะการใช้ ปัญหาและอุปสรรคตลอดจนความคิดเห็นและข้อเสนอแนะของครู นักเรียน ระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น และเจ้าหน้าที่ประจำแหล่งความรู้ชุมชน ผู้วิจัยได้ส่งแบบสอบถาม 3 ชุดไปยังครูผู้สอนสังคมศึกษา จำนวน 30 คน นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น จำนวน 300 คนในโรงเรียนมัธยมศึกษา จำนวน 10 โรงเรียนและเจ้าหน้าที่ประจำแหล่งความรู้ชุมชน 10 แหล่ง รวมจำนวนตัวอย่างประชากรทั้งหมด 340 คน ข้อมูลที่ได้นำมาวิเคราะห์ด้วยวิธีหาค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานของคำตอบ ผลการวิจัยปรากฏว่า ครูและนักเรียนทุกคนเคยใช้แหล่งความรู้ชุมชนบางแหล่งเพื่อประกอบการเรียนการสอนสังคมศึกษา ประเภทของแหล่งความรู้ชุมชนที่ครูและนักเรียนนิยมใช้มากที่สุดคือ สิ่งที่มีอยู่ตามธรรมชาติ เอกสารที่ตีพิมพ์ต่างๆและภาพยนตร์ แหล่งความรู้ชุมชนที่ใช้น้อยคือ ศูนย์การคมนาคม สถานกงศุลหรือสำนักงานของชาวต่างประเทศ วิธีการที่ครูและนักเรียนใช้แหล่งความรู้ชุมชนมากที่สุดคือ การไปค้นคว้าหาความรู้เพิ่มเติมจากแหล่งความรู้อื่น เช่นห้องสมุดประชาชน เป็นต้น และการชมภาพยนตร์จากแหล่งความรู้ทางสังคมศึกษา วิธีการที่ใช้น้อยคือ การไปสัมภาษณ์ผู้มีความรู้ในชุมชน ส่วนวิธีการที่เจ้าหน้าที่ประจำแหล่งความรู้ชุมชนใช้มากในการให้บริการ คือ การบรรยาย การแจกเอกสาร การให้ขอยืมเอกสาร หรือวัสดุต่างๆ และการให้ค้นคว้าจากหนังสือ หรือเอกสารต่างๆ ภายในสถานที่แหล่งความรู้ วิธีการใช้น้อย คือการอภิปราย ปัญหาและอุปสรรคที่ครูและนักเรียนพบมากคือ จำนวนนักเรียนมาก ครูไม่มีเวลาเพียงพอสำหรับเตรียมงาน โรงเรียนไม่จัดเวลาพิเศษเพื่อฟังวิทยากร และนักเรียนไม่รู้จักมารยาทในการฟัง ครูไม่มีเวลาและไม่สะดวกในการไปติดต่อของยืมเครื่องมือโสตทัศนูปกรณ์ต่างๆ เจ้าหน้าที่ประจำแหล่งความรู้ ประสบปัญหาในการบริการคือ ผู้ให้ใช้บริการไม่แจ้งรายละเอียดให้ชัดเจนล่วงหน้าเกี่ยวกับเรื่องที่ต้องการพานักเรียนไปศึกษา ครู นักเรียน และเจ้าหน้าที่ประจำแหล่งความรู้มีความเห็นพ้องต้องกันว่า แหล่งความรู้ชุมชน มีประโยชน์ต่อการเรียนการสอนสังคมศึกษามาก เพาระช่วยให้นักเรียนได้รับความรู้และประสบการณ์โดยตรง และกว้างขวางยิ่งขึ้น และเสนอแนะว่า จังหวัดโรงเรียน หรือกระทรวงศึกษาธิการ ควรจัดให้มีการอบรมครู และมีคู่มือครู เกี่ยวกับการใช้แหล่งความรู้ชุมชนออกเผยแพร่ ทางโรงเรียนควรจัดทัศนศึกษา จัดอภิปราย และมีการเชิญ วิทยากรมาบรรยายให้มากขึ้น และครูควรแจ้งรายละเอียดให้ชัดเจนเกี่ยวกับเรื่อง ที่ต้องการศึกษาให้เจ้าหน้าที่ทราบล่วงหน้า