วิทยานิพนธ์ (วท.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2550

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ของแหล่งไนโตรเจนที่แตกต่างกันกับการย่อยสลายสมบูรณ์ของปุ๋ยหมัก โดยเปรียบเทียบกับระยะเวลาที่ใช้ในการย่อยสลายสมบูรณ์และคุณภาพของปุ๋ยหมัก ในการทดลองใช้ใบจามจุรีและผักตบชวาเป็นวัตถุดิบหลักผสมกันในอัตราส่วน 2:1 โดยน้ำหนัก และนำไปผสมกับของเสียอินทรีย์ 3 ชนิดที่มีปริมาณไนโตรเจนแตกต่างกัน คือ เศษปลานิลสด มูลสุกร และกากตะกอนจากระบบบำบัดน้ำเสียของโรงงานไก่สดแช่แข็งเติมลงไปเพื่อเป็นแหล่งไนโตรเจนและปุ๋ยยูเรียเป็นชุดควบคุม กำหนดให้อัตราส่วนคาร์บอนต่อไนโตรเจนเริ่มต้นมีค่า 30:1 ซึ่งปุ๋ยหมักย่อยสลายเสร็จสมบูรณ์เมื่ออัตราส่วนคาร์บอนต่อไนโตรเจนมีค่าน้อยกว่าหรือเท่ากับ 20:1 จากผลการศึกษา พบว่า แหล่งไนโตรเจนที่แตกต่างกันมีผลต่อการย่อยสลายสมบูรณ์ของ ปุ๋ยหมักเมื่อพิจารณาจากการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในกระบวนการหมักทั้งทางกายภาพ เคมี และชีวภาพ โดยเปรียบเทียบตามระยะเวลาที่ใช้ในการย่อยสลายเสร็จสมบูรณ์ของปุ๋ยหมักยูเรีย เศษปลานิลสด มูลสุกร และกากตะกอนระบบบำบัดน้ำเสียโรงงานไก่สดแช่แข็ง มีค่า 49, 56, 70 และ 60 วัน ตามลำดับ โดยมีค่าอัตราส่วนคาร์บอนต่อไนโตรเจนของปุ๋ยหมักเท่ากับ 13.28, 10.38, 14.55 และ 15.51 ตามลำดับ ซึ่งในวัตถุดิบหมักแต่ละชนิดมีปริมาณไนโตรเจนที่แตกต่างกัน เท่ากับ 46, 2.53, 2.81 และ 2.03% ตามลำดับ จะเห็นว่า ปริมาณไนโตรเจนในวัตถุดิบหมักที่เป็นของเสียอินทรีย์ไม่มีความสัมพันธ์กับระยะเวลาการย่อยสลายสมบูรณ์ของปุ๋ยหมัก ปุ๋ยหมักที่ย่อยสลายเสร็จสมบูรณ์แล้วจะมีปริมาณไนโตรเจนทั้งหมดเรียงลำดับจากมากไปน้อย ดังนี้ ปุ๋ยหมักกากตะกอนระบบบำบัดน้ำเสียโรงงานไก่สดแช่แข็ง เศษปลานิลสด มูลสุกร และปุ๋ยยูเรีย มีค่าประมาณ 1.86, 1.83, 1.65 และ 1.65% ตามลำดับ ปริมาณฟอสฟอรัสเรียงลำดับจากมากไปน้อย ดังนี้ ปุ๋ยหมักกากตะกอนระบบบำบัดน้ำเสียโรงงานไก่สดแช่แข็ง มูลสุกร เศษปลานิลสด และปุ๋ยยูเรีย มีค่าประมาณ 0.16, 0.15, 0.13 และ 0.09% ตามลำดับ เช่นเดียวกับปริมาณโพแทสเซียมมีค่าประมาณ 0.16, 0.14, 0.13 และ 0.08% ตามลำดับ จากผลการศึกษา พบว่า ความแตกต่างของแหล่งไนโตรเจนมีผลต่อการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพและเคมีของปุ๋ยหมักเพราะจะช่วยกระตุ้นให้เกิดการย่อยสลายที่สมบูรณ์ได้เร็วขึ้น และให้ปริมาณสารอาหารหลักของพืชที่แตกต่างกัน จากการทดลองนี้เมื่อเปรียบเทียบระยะเวลาที่ใช้ในการย่อยสลายสมบูรณ์ของปุ๋ยหมัก พบว่า แหล่งไนโตรเจนในของเสียอินทรีย์ที่ดีที่สุด คือ เศษปลานิลสด รองลงมา ได้แก่ กากตะกอนจากระบบบำบัดน้ำเสียไก่สดแช่แข็ง และมูลสุกร ตามลำดับ