วิทยานิพนธ์ (อ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2553

วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ศึกษาปัญหาเรื่องการบรรลุชีวิตที่ดีในรัฐอนุดมคติในกรอบความคิดทางปรัชญาของอริสโตเติล ซึ่งเป็นคำถามที่อริสโตเติลไม่ได้พิจารณาไว้อย่างชัดเจน โดยจะวิเคราะห์การบรรลุชีวิตที่ดีในรัฐอนุดมคติว่า มีความเป็นไปได้หรือไม่ หากเป็นไปได้แล้ว จะมีโอกาสมากน้อยเพียงใดที่ปัจเจกบุคคลในฐานะพลเมืองจะบรรลุชีวิตที่ดีในรัฐเช่นนั้น ในจริยศาสตร์จะพบว่าชีวิตแห่งความเป็นเลิศทางลักษณะนิสัยและทางพุทธิปัญญาเป็นชีวิตที่ปัจเจกบุคคลสามารถบรรลุความเป็นเลิศในฐานะมนุษย์ หรือเป็นชีวิตที่ดี 2 แบบในทัศนะของอริสโตเติล แม้ชีวิตแห่งความเป็นเลิศทางพุทธิปัญญาจะเป็นรูปแบบของชีวิตที่ดีที่สุดและเหนือกว่าชีวิตแห่งความเป็นเลิศทางลักษณะนิสัย แต่ชีวิตทั้ง 2 แบบก็มิได้มีความขัดแย้งกัน ชีวิตแห่งความเป็นเลิศทั้งสองสามารถนำไปสู่ความเป็นเลิศของมนุษย์หรือชีวิตที่ดีได้ แม้จะต่างระดับกัน ดังนั้น ในทางทฤษฎี ปัญหาของการบรรลุชีวิตที่ดีในรัฐอนุดมคติจึงไม่ได้อยู่ที่ธรรมชาติหรือศักยภาพของมนุษย์ ส่วนความคิดของอริสโตเติลเรื่องรัฐหรือการเมืองบ่งชี้ว่า รัฐดำรงอยู่ในฐานะเงื่อนไขที่จำเป็นของมนุษย์ และในฐานะปัจจัยเกื้อหนุนต่อการมีชีวิตที่ดี โดยรัฐจะจัดวางองค์ประกอบต่างๆ เช่น หลักกฎหมาย การศึกษา เป็นต้น อย่างไรก็ดี ในรัฐอนุดมคติ รัฐมิได้ดำรงอยู่ในฐานะปัจจัยเกื้อหนุนที่ดีมากนัก หากแต่มีองค์ประกอบบางประการที่ด้อยไปตามส่วนของข้อบกพร่องที่รัฐนั้นๆมี ในการประเมินความเป็นไปได้ของการบรรลุชีวิตที่ดีในรัฐอนุดมคติในกรอบความคิดของอริสโตเติลนั้น วิทยานิพนธ์จะเสนอว่า แม้รัฐอนุดมคติจะมีข้อบกพร่องหรือปัญหา แต่ในรัฐอนุดมคติที่มีองค์ประกอบและปัจจัยที่ดีเพียงพอเช่นในระบอบประชาธิปไตยที่ดีที่สุดหรือระบอบคณาธิปไตยที่ดีที่สุด จะสามารถมีผู้บรรลุชีวิตที่ดีทั้งทางความเป็นเลิศทางลักษณะนิสัยและทางพุทธิปัญญาได้ แม้ว่าจะมีผู้ที่บรรลุชีวิตที่ดีเหล่านั้นอยู่น้อยอย่างยิ่ง เนื่องจากการบรรลุชีวิตที่ดีในรัฐอนุดมคติเป็นสิ่งที่ยากลำบากจากสภาพของสังคม/การเมืองที่ไม่เอื้ออำนวยมากนัก