วิทยานิพนธ์ (อ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2553

วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่ออธิบายความรู้เรื่องอีสานของชนชั้นนำสยามที่เกิดขึ้นในช่วงปี พ.ศ. 2433-2475 อันเป็นช่วงเวลาที่ความรู้เรื่องอีสานได้ถูกเผยแพร่ และแลกเปลี่ยนกันในหมู่ชนชั้นนำสยามอย่างแพร่หลาย ปรากฏการณ์ดังกล่าว แสดงให้เห็นถึงการใช้วิธีคิด และกรอบความรู้แบบตะวันตกเข้ามาอธิบายเพื่อสร้างความรู้เกี่ยวกับพื้นที่ อีสาน อันแสดงให้เห็นถึงนัยความสำคัญของการเป็นข้อมูลในการบริหารของชนชั้นนำ สยามที่สัมพันธ์กับรูปแบบการปกครองของรัฐสยามใหม่ อันเป็นผลมาจากการเข้ามาของอาณานิคมตะวันตก แม้ว่าในช่วงก่อนปี พ.ศ. 2433 ชนชั้นนำสยามจะมีความรู้เรื่องอีสานอยู่บ้างแล้ว แต่ความพยายามของชนชั้นนำสยามที่จะปฏิบัติการเพื่อสร้างความรู้เรื่องอีสาน ในช่วงเวลาดังกล่าว กลับยังไม่มีความเข้มข้นเหมือนปฏิบัติการสร้างความรู้เรื่องอีสานที่เกิดขึ้นในช่วงปี พ.ศ. 2433-2475 ความรู้เรื่องอีสานที่ถูกสร้างขึ้น จึงแสดงถึงการเป็นความรู้ของตัวบุคคล อันเกิดจากประสบการณ์ส่วนตัว ซึ่งสัมพันธ์กับความสนใจ และภาระหน้าที่รับผิดชอบของชนชั้นนำสยามแต่ละบุคคล ดังนั้นความรู้ที่เกิดขึ้นจึงกลายเป็นเครื่องมือสำคัญของชนชั้นนำสยามในการปกครอง เพื่อความสามารถในการเข้าควบคุมจัดการกับคน และพื้นที่อีสาน ตามความต้องการของรัฐสยามใหม่ได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น