การศึกษาเรื่องนี้เป็นการศึกษาเพื่อท้องถิ่น โดยมีจุดมุ่งหมายหลัก 2 ประการ คือ ในเชิงวิจัย 1) เพื่อวิเคราะห์สาเหตุและปัจจัยการหายไปของปลาชะโดอ่างน้ำพาน 2) เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ของ ปลาชะโดกับวิถีชีวิตชุมชนจากอดีตถึงปัจจุบัน ตลอดจนภูมินิเวศน์ในป่าบุ่งป่าทาม 3) เพื่อค้นหา รูปแบบ วิธีการ การเพิ่มปริมาณและการอนุรักษ์ปลาชะโดในลุ่มน้ำพาน หมู่ที่ 12 4) เพื่อหาแนวทาง อนุรักษ์สภาพป่าบุงป่าทามและทรัพยากรธรรมชาติในเขตสาธารณะที่กำหนดร่วมกันอย่างยั่งยืน และ ในเชิงพัฒนา 5) เพื่อสร้างข้อกำหนด กฎ กติกา วิธีการที่จะให้ชุมชนยึดถือปฏิบัติ เพื่ออนุรักษ์และ ฟื้นฟู ขยายพันธุ์ปลาชะโดในพื้นที่อ่างน้ำพาน หมู่ที่ 12 โดยอาศัยข้อมูลจากการจัดทำเวทีชุมชน สัมภาษณ์พรานปลา พ่อค้าแม่ค้าปลาชะโดในเขตพื้นที่วิจัยและพื้นที่ข้างเคียง ของอำเภอสร้างคอม โดยทีมวิจัยนำมาวิเคราะห์ สังเคราะห์ร่วมกัน หากพบปัญหาทีมวิจัยใช้วิธีการสังเกตและเฝ้ารอดู ปรากฏผลในกรณีที่ค้นหาข้อมูลเพิ่มเติม ผลการวิจัยครั้งนี้ ทีมวิจัยค้นพบ คือ 1) สาเหตุและปัจจัยการหายไปของปลาชะโดในอ่างพาน มีหลายปัจจัยที่พบเห็นในชุมชนส่งผลกระทบให้ปลาชะโดลดจำนวนลง สรุปได้ 4 ประการ ได้แก่ (1) ป่าบุงป่าทามลดลง (2) วิธีการจับปลาและการใช้เครื่องมือ (3) การใช้สารเคมีในการทำการเกษตร (4) ความนิยมกินปลาชะโดเพิ่มมากขึ้น นอกจากนี้ จากการตั้งข้อสังเกตของทีมวิจัยพบว่า มีสาเหตุอื่นๆ ร่วมด้วย ได้แก่ (1) ที่มาของชุมชน (2) เศรษฐกิจทุนนิยม (3) ระดับการศึกษา (4) ความนิยมในการ บริโภคส้มปลาโด 2) ความสัมพันธ์ของปลาชะโดกับวิถีชีวิตชุมชนจากอดีตถึงปัจจุบันตลอดจนภูมิ นิเวศในป่าบุ่งป่าทาม พื้นป่าแห่งนี้มีความอุดมสมบูรณ์ทางธรรมชาติมีสายน้ำหลายสายไหลลงมา บรรจบพบกันที่อ่างน้ำพานและไหลลงต่อลำห้วยหลวงสู่แม่น้ำโขงในช่วงหน้าฤดูฝนพันธุ์ปลาน้ำจืด หลากหลายสายพันธุ์ลอยทวนกระแสน้ำเข้าสู่ลำห้วยหลวงเพื่อผสมในอ่างน้ำพานแห่งนี้ ชุมชนมีวิถี ชีวิตและวัฒนธรรมในการจับปลา ปัจจุบันการแปรรูปปลาเป็นธุรกิจที่ทำรายได้ แก่ชุมชน เช่น ปลาร้า ปลาส้ม เป็นต้น 3 )รูปแบบ วิธีการ การเพิ่มปริมาณและการอนุรักษ์ปลาชะโดในลุ่มน้ำพาน หมู่ที่ 12 มี 2 รูปแบบ คือ (1) การทดลองเลี้ยงปลาชะโด (2) การจัดทำแหล่งอนุรักษ์พันธุ์ปลา 4) แนวทาง อนุรักษ์สภาพป่าบุงป่าทามและทรัพยากรธรรมชาติในเขตสาธารณะที่กำหนดร่วมกันอย่างยั่งยืน ชุมชนบ้านไทยสวรรค์ หมู่ที่ 12 ตำบลสร้างคอม ร่วมกันกำหนดเขตอนุรักษ์สภาพป่าบุ่งป่าทามและ ทรัพยากรธรรมชาติในอ่างน้ำพาน บริเวณประตูปิด – เปิดอ่างน้ำพาน พื้นที่จำนวน 400 ไร่ 5) ข้อกำหนด กฎ กติกา วิธีการที่จะให้ชุมชนยึดถือปฏิบัติ เพื่ออนุรักษ์และฟื้นฟู ขยายพันธุ์ปลาชะโดใน พื้นที่อ่างน้ำพาน หมู่ที่ 12 จากการจัดทำเวทีชุมชน ผลปรากฏในทางปฏิบัติร่วมกัน การร่าง กฏ จ กติกา ข้อบังคับเสนอเวทีประชาคมหมู่บ้าน 3 ครั้ง 3 ตำบล และมีมติเห็นชอบเป็นเอกฉันท์ยอมรับร่าง กฏ กติกา ข้อบังคับ และนำเสนอผ่านสภาเทศบาลตำบลสร้างคอม และมอบให้ผู้ว่าลงนามประกาศ บังคับใช้ควบคู่กฏหมายประมงต่อไป อนึ่ง การทำวิจัยครั้งนี้ทีมวิจัยมีข้อเสนอแนะต่อการพัฒนาอ่าง พาน คือ 1) ควรมีการระบายถ่ายเทน้ำในอ่างน้ำพานตลอดจนการขุดลอกพื้นที่รับน้ำให้รับน้ำเพิ่มมาก ขึ้น 2) ควรมีการจัดการน้ำเพื่อการเกษตรอย่างมีระบบ 3) ควรการจัดการน้ำเพื่อใช้ในระบบ สาธารณูปโภคอย่างเพียงพอ 4) ควรทบทวนการใช้กฎหมายด้านการประมง ปลูกจิตสำนึกในการ อนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติเป็นประการสำคัญ และ 5) ควรมีการพัฒนาและส่งเสริมด้านการท่องเที่ยว เชิงระบบนิเวศ เนื่องจากอ่างน้ำพานเป็นบึงน้ำขนาดใหญ่มีภูมิทัศน์ทางธรรมชาติที่สวยงาม มีเกาะ กลางน้ำหลากหลายรูปแบบ สามารถใช้ทำกิจกรรมด้านการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ได้เป็นอย่างดี ดังนั้น เพื่อให้สภาพปัญหาการหายไปของปลาชะโดได้รับการแก้ไขอย่างมีระบบทีมวิจัยมี ข้อเสนอแนะต่อการวิจัยครั้งต่อไป คือ 1) สร้างคุณธรรม สร้างจิตสำนึก ให้กับประชาชน ในเขตพื้นที่ วิจัย อำเภอสร้างคอม ให้มองเห็นความสำคัญของการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ 2) ประชาสัมพันธ์ งานวิจัย โดยเฉพาะงานวิจัยไทบ้าน ซึ่งเป็นปัญหาของชาวบ้านจริงๆให้แพร่หลาย 3) สร้างนักวิจัยไท บ้าน ให้เกิดขึ้นมากๆกว่าที่มีอยู่ ให้กระจายไปทุกหมู่บ้าน 4) ให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการอนุรักษ์ ทรัพยากรธรรมชาติ โดยเฉพาะในเขตลุ่มน้ำห้วยหลวงตอนปลาย ใช้กฎ กติกาที่มีอยู่แล้ว ให้มี ประสิทธิภาพมากที่สุด โดยไม่เห็นแก่หน้าใคร หน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับเขื่อนปากห้วยหลวง ควร ศึกษาฤดูการวางไข่ของปลา ควรปิด – เปิดให้เป็นไปตามฤดูกาล โครงการใหญ่ๆของรัฐบาลที่ เกี่ยวข้องกับผลกระทบของชาวบ้าน ควรศึกษาทำประชาพิจารณ์แบบโปร่งใสและให้ความสนใจกับ ผลงานวิจัยไทบ้านเป็นสำคัญอันดับแรก -