วิทยานิพนธ์ (ค.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2527

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ ๑. เพื่อศึกษาบทบาทของครูสังคมศึกษาระดับมัธยมศึกษาต้อนต้น ในการใช้กระบวนการทางสังคมประกิตในการสอนสังคมศึกษาในเขตกรุงเทพมหานคร และส่วนภูมิภาค ๔ ภาค ๒. เพื่อเปรียบเทียบบทบาทของครูสังคมศึกษาระดับมัธยมศึกษาต้อนต้น ในการใช้กระบวนการทางสังคมประกิตในการสอนสังคมศึกษาในเขตกรุงเทพมหานคร และส่วนภูมิภาค ๔ ภาค วิธีดำเนินการวิจัย ผู้วิจัยได้สร้างแบบสอบถามเกี่ยวกับบทบาทของครูสังคม ในการใช้กระบวนการทางสังคมประกิตในการสอนสังคมศึกษา ประกอบด้วยคำถามแบบเลือกตอบ แบบมาตราส่วนประเมินค่า และแบบปลายเปิด ตัวอย่างประชากรเป็นครูสังคมศึกษาที่สอนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๑ ในกรุงเทพมหานคร จำนวน ๒๐๐ คน ซึ่งเลือกโดยการสุ่มตัวอย่างแบบง่าย และครูสังคมศึกษาที่สอนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๑ ในส่วนภูมิภาค ๔ ภาค จำนวน ๒๐๐ คน เลือกโดยการสุ่มตัวอย่าแบบแบ่งชั้น นำข้อมูลมาวิเคราะห์โดยการหาค่าร้อยละ ค่ามัชฌิมเลขคณิต (X-) ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.) และทดสอบค่า ที (t-test) แล้วนำเสนอในรูปตารางประกอบความเรียง สรุปผลการวิจัย ครูสังคมศึกษาทั้งในเขตกรุงเทพมหานคร และส่วนภูมิภาค ๔ ภาค ได้มีบทบาทในการใช้กระบวนการทางสังคมประกิตในการสอนสังคมศึกษาในด้านต่างๆ ดังนี้ ๑. ด้านการปลูกฝังระเบียบวินัย ครูสังคมศึกษาได้กระทำบ่อยครั้งในเรื่องของการตรงต่อเวลา การรักษาความสะอาด ความเป็นระเบียบ ความซื่อสัตย์ การมีความรับผิดชอบ ความอดทน และกระทำบางครั้งในเรื่องของการประหยัด ๒. ด้านการปลูกฝังความคาดหวัง ครูสังคมศึกษาได้กระทำบ่อยครั้งในเรื่องของการแสดงความสามารถ ความเชื่อมั่นในตนเอง การรู้จักปรับปรุงตนเองและแสวงหาความรู้ ความพอใจในงานที่ทำสำเร็จ และกระทำบางครั้งในเองของความทะเยอทะยาน และการรักความก้าวหน้า ๓. ด้านการสอนให้รู้จักบทบาททางสังคม ครูสังคมศึกษาได้กระทำบ่อยครั้งในเรื่อง ความกตัญญูกตเวที การเคารพนบนอบ การเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ การรักชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ การส่งเสริมการปกครองระบอบประชาธิปไตย การรักษาสาธารณสมบัติ การคำนึงถึงสวัสดิภาพ และประโยชน์ของส่วนรวม ๔. ด้านการสอนให้เกิดทักษะ ครูสังคมศึกษาได้กระทำบ่อยครั้งในเรื่องการฝึกทักษะในการตัดสินใจแก้ไขปัญหา การมีความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ การช่างสังเกต และทักษะในการสนทนา และการทำงานร่วมกับผู้อื่น เมื่อเปรียบเทียบบทบาทของครูสังคมศึกษาในเขตกรุงเทพมหานคร และส่วนภูมิภาค ๔ ภาคเกี่ยวกับการใช้กระบวนการทางสังคมประกิตในการสอนสังคมศึกษา ปรากฏว่าไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .๐๕ และในด้านการปลูกฝังระเบียบวินัย และการสอนให้เกิดทักษะ แต่ในด้านการปลูกฝังความคาดหวังเฉพาะในเรื่องความทะเยอทะยาน และในด้านการสอนให้รู้จักบทบาทางสังคมเฉพาะในเรื่องการเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .๐๕ และในด้านการสอนในรู้จักบทบาททางสังคม เฉพาะเรื่องการคำนึงถึงสวัสดิภาพ และประโยชน์ของส่วนรวมแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .๐๑