อุตสาหกรรมอาหารทะเลแปรรูปของไทย เป็นอุตสาหกรรมส่งออกหลักที่สำคัญของประเทศไทย ซึ่งมีพื้นฐานของการเติบโตอย่างต่อเนื่องจากความเข้มแข็งภายในประเทศของภาคการเกษตรและ อุตสาหกรรมการแปรรูปอาหาร จนส่งผลต่อการขยายตัวทางเศรษฐกิจของประเทศ และสามารถนำ รายได้จากการส่งออกเข้าสู่ประเทศเป็นอันดับต้นๆ โดยมีตลาดส่งออกหลักที่สำคัญ คือ สหรัฐอเมริกา ญี่ปุ่น และสหภาพยุโรป อย่างไรก็ตาม ในระยะหลังอุตสาหกรรมอาหารทะแลแปรรูปของไทยต้องเผชิญกับการ เปลี่ยนแปลงทั้งจากภายในและภายนอกประเทศหลายๆ ด้าน นอกจากนั้น ไทยเรายังต้องเผชิญกับการ แข่งขันที่สูงขึ้น เนื่องจากการปรับตัวของคู่แข่งในประเทศเพื่อนบ้านของไทยหลายประเทศ โดยเฉพาะ อย่างยิ่งประเทศเวียดนาม ซึ่งในปัจจุบันอุตสาหกรรมอาหารทะเลแปรรูปของเวียดนามได้มีการเติบโต อย่างโดดเด่นและต่อเนื่อง เวียดนามจึงอาจกลายเป็นคู่แข่งที่สำคัญของประเทศไทยในอุตสาหกรรม อาหารทะเลแปรรูปได้ในอนาคต ผู้เกี่ยวข้องในอุตสาหกรรมอาหารทะเลแปรรูปทั้งในภาครัฐและเอกชนจึงเห็นถึงความจำเป็นใน การร่วมมือกันเพื่อวางแนวทางและกำหนดท่าทีและบทบาทของไทยในการแข่งขันระหว่างอุตสาหกรรม อาหารทะเลแปรรูปไทยและเวียดนามทั้งในเชิงคู่ค้าและคู่แข่ง ดังนั้น คณะผู้วิจัยจึงได้ดำเนินการวิจัยเพื่อ ศึกษาและวิเคราะห์อุตสาหกรรมอาหารทะเลแปรรูปทั้งของไทยและเวียดนามในเชิงลึก งานวิจัยชิ้นนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาถึงนโยบายทางเศรษฐกิจระดับมหภาคและนโยบายทาง เศรษฐกิจระหว่างประเทศทั้งของประเทศไทยและสาธารณรัฐสังคมนิยมเวียดนามโดยเฉพาะที่เกี่ยวกับ สินค้ากลุ่มอาหารทะเลแปรรูป รวมทั้งพันธกรณีของไทยและเวียดนามในความตกลงทางการค้าระหว่าง ประเทศที่สำคัญ เพื่อศึกษาลักษณะของอุตสาหกรรมกลุ่มอาหารทะเลแปรรูปของทั้งสองประเทศในเชิง ลึก เพื่อให้ทราบถึงกฎ ระเบียบ กระบวนการผลิต สภาวะตลาด รวมถึงปัจจัยที่เอื้อและปัจจัยที่เป็น อุปสรรคต่อความสำเร็จของอุตสาหกรรมนี้ในเวทีโลก และนำข้อมูลที่ได้มาวิเคราะห์เปรียบเทียบถึง ความสามารถในการแข่งขันระหว่างประเทศไทยกับสาธารณรัฐสังคมนิยมเวียดนามในสินค้ากลุ่มอาหาร ทะเลแปรรูป รวมถึงจัดทำเป็นกรณีศึกษา และเพื่อจัดทำข้อเสนอแนะเชิงนโยบายที่ประเทศไทยควรมี เพื่อส่งเสริมกลุ่มผู้ประกอบการอุตสาหกรรมอาหารทะเลแปรรูปทั้งในแง่การผลิตและการลงทุน รวมถึง นโยบายและท่าทีที่เหมาะสมของประเทศไทยต่อสาธารณรัฐสังคมนิยมเวียดนามทั้งในเชิงคู่ค้าและคู่แข่ง ต่อกลุ่มสินค้านี้ โดยวิธีการดำเนินการวิจัย แบ่งเป็นสามส่วน ส่วนที่หนึ่ง คือการวิจัยเชิงคุณภาพจากข้อมูลทุติย ภูมิและข้อมูลจากการสัมภาษณ์เชิงลึกทั้งจากภาครัฐและภาคเอกชน ได้แก่ ข้อมูลพื้นฐานของ อุตสาหกรรมอาหารทะเลแปรรูปของไทยและเวียดนาม นโยบายทางการค้าและเศรษฐกิจของภาครัฐของ ไทยและเวียดนามที่มีต่ออุตสาหกรรมอาหารทะเลแปรรูป การเปิดเสรีทางการค้าของไทยและเวียดนาม และข้อตกลงระหว่างประเทศต่างๆ รวมถึงสภาวะและปัจจัยในการแข่งขันของอุตสาหกรรม ส่วนที่สอง เป็นการวิเคราะห์เชิงนโยบาย ศึกษาตามหลักการและกรอบการวิเคราะห์เชิงนโยบายของ WTO Trade Policy Review Report ซึ่งจะทำการศึกษาตั้งแต่ในเรื่องนโยบายเศรษฐกิจมหภาค นโยบายเศรษฐกิจ ระหว่างประเทศ สถาบันและองค์กรของภาครัฐที่เกี่ยวข้องกับการวางแผนและดำเนินนโยบายทาง เศรษฐกิจ มาตรการทางการค้าและการลงทุนต่างๆ และส่วนสุดท้าย การสังเคราะห์ข้อมูลรวมกับ ผลการวิจัยที่ได้จากส่วนที่ 1 และ 2 และจัดทำเป็นข้อมูลเชิงเปรียบเทียบ เพื่อจัดทำเป็นข้อเสนอแนะเชิง นโยบายแก่ภาครัฐและเอกชนของไทยในแง่ของนโยบายและท่าทีที่ไทยควรมีต่อเวียดนาม ทั้งในด้านการ เจรจาเพื่อสร้างความได้เปรียบในการแข่งขันของอุตสาหกรรมอาหารทะเลแปรรูป รวมทั้งแนวทางความ ร่วมมืออื่นๆ ที่จะช่วยเสริมสร้างให้อุตสาหกรรมอาหารทะเลแปรรูปของไทย สามารถปรับตัวเพื่อแข่งขัน หรือร่วมมือกับเวียดนามในอุตสาหกรรมดังกล่าวได้อย่างเหมาะสม ผลการศึกษาพบว่า อุตสาหกรรมอาหารทะเลแปรรูปโดยเฉพาะกุ้งแปรรูปและปลาทูน่ากระป๋อง ของไทยยังมีข้อได้เปรียบเชิงแข่งขันต่อเวียดนามหลายประการ อาทิ ความเข้มแข็งในองค์ความรู้และ เทคโนโลยีทางการเกษตรและการแปรรูปอาหาร ด้านการเข้าตลาดก่อนและได้เปรียบในเรื่องของ คุณภาพมาตรฐานและความเชื่อมั่นในตลาดโลก ส่วนเวียดนามยังคงเป็นรองไทยในด้านคุณภาพสินค้า และระดับความพร้อมของการวิจัยและพัฒนานวัตกรรมสินค้ามูลค่าเพิ่ม ประเทศไทยและเวียดนามจึงควร ร่วมมือกันในรูปแบบการเป็นพันธมิตรทางการค้า เพื่อการเติบโตของทั้งสองประเทศอย่างยั่งยืนใน ตลาดโลก อาทิ ไทยมีข้อจำกัดด้านปริมาณและต้นทุนของวัตถุดิบและแรงงาน หากสามารถนำเข้า วัตถุดิบบางส่วนจากเวียดนาม หรือลงทุนในการขยายฐานการผลิตบางส่วนไปยังเวียดนาม ซึ่งเวียดนาม เองก็ต้องการการลงทุนและการถ่ายทอดเทคโนโลยีจากไทย รวมทั้งการส่งออกลูกกุ้งหรือเครื่องจักรใน การแปรรูปอาหารทะเลจากไทย และการไปตั้งโรงงานผลิตอาหารสัตว์หรือบรรจุภัณฑ์ในเวียดนาม ซึ่ง กำลังเป็นที่ต้องการ