วิทยานิพนธ์ (คพ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2552

จังหวัดสมุทรสาครมีการขยายตัวทางด้านเศรษฐกิจเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ส่งผลให้กิจกรรมทางเศรษฐกิจมีความต้องการแรงงานในการผลิตสินค้าและบริการต่างๆ ทำให้มีแรงงานต่างด้าวเข้ามาทำงานในพื้นที่ เกิดเป็นชุมชนที่อยู่อาศัยของคนต่างด้าว จึงมีความจำเป็นต้องมีการศึกษาสภาพการอยู่อาศัย พฤติกรรมความต้องการ และปัญหาด้านที่อยู่อาศัยของคนต่างด้าว เพื่อเป็นประโยชน์ต่อการวางแผนเรื่องที่อยู่อาศัยสำหรับคนต่างด้าวต่อไปในอนาคต โดยใช้กรณีศึกษา ชุมชนวัดตึก อำเภอเมืองสมุทรสาคร จังหวัดสมุทรสาคร เป็นพื้นที่ในการศึกษา โดยสำรวจข้อมูลภาคสนาม สังเกต และสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้าง เพื่อเก็บรวบรวมข้อมูลสภาพการอยู่อาศัยของแรงงานต่างด้าวในพื้นที่ดังกล่าว ผลการศึกษาพบว่า แรงงานต่างด้าวส่วนใหญ่เป็นเพศหญิงมากกว่าเพศชาย อายุอยู่ระหว่าง 21-30 ปี มีสถานภาพสมรส ภูมิลำเนาเดิมมาจากเมืองมะละแหม่ง ประเทศพม่า อยู่ในประเทศไทย 1-5 ปี อาศัยอยู่รวมกัน 3-4 คน ต่อหนึ่งหน่วยอาศัย ด้านสภาพเศรษฐกิจพบว่า ส่วนใหญ่มีอาชีพเป็นแรงงานในโรงงานอุตสาหกรรม มีรายได้เพียงพอกับค่าใช้จ่ายและมีเงินเก็บ โดยครัวเรือนมีรายได้ 10,000-15,000 บาทต่อเดือน สถานที่ทำงานอยู่บริเวณถนนเศรษฐกิจ 1 ซึ่งมีระยะทางห่างจากที่อยู่อาศัย (ชุมชนวัดตึก) 4-6 กิโลเมตร ใช้ระยะเวลาในการเดินทาง 31-60 นาที และเดินทางโดยรถรับส่งของบริษัท ด้านสภาพการอยู่อาศัยพบว่า รูปแบบของหน่วยที่อยู่อาศัยส่วนใหญ่เป็นห้องแถวประเภทตึก มีขนาดพื้นที่ห้อง 15 ตารางเมตร ขนาดพื้นที่ห้องน้ำ 1.5 ตารางเมตร ใช้พื้นที่เพื่อการอยู่อาศัยเพียงอย่างเดียว เมื่อพิจารณาสภาพการอยู่อาศัยโดยรวมของหน่วยพักอาศัยตามเกณฑ์มาตรฐาน พบว่า หน่วยที่อยู่อาศัยของแรงงานต่างด้าวมีสภาพต่ำกว่าเกณฑ์มาตรฐาน เมื่อพิจาณาโดยอ้างอิงเกณฑ์ในการจำแนกสภาพการอยู่อาศัยของผู้ขับขี่รถสามล้อบริเวณย่านชุมชนซอยวัดด่าน พบว่า หน่วยที่อยู่อาศัยมีสภาพปานกลาง ปัญหาเกี่ยวกับการอยู่อาศัย สรุปได้ดังนี้ (1) ปัญหาภายในหน่วยที่อยู่อาศัย พบว่า พื้นที่ในการระบายอากาศของหน่วยที่อยู่อาศัยมีสัดส่วนน้อยเมื่อเทียบกับพื้นที่รวม (2) ปัญหาด้านสาธารณูปโภค พบว่า น้ำประปาไม่เพียงพอต่อความต้องการของผู้ที่อยู่อาศัยในชุมชน (3) ปัญหาสภาพแวดล้อมในชุมชน พบว่า มีความหนาแน่นของอาคารมาก สภาพอาคารส่วนใหญ่เก่าและโทรม มีจุดทิ้งขยะไม่เพียงพอ การจัดเก็บขยะไม่ทั่วถึง น้ำท่วม และมีน้ำเน่าขัง ข้อเสนอแนะสำหรับการวิจัย สรุปได้ดังนี้ (1) หน่วยงานเจ้าของที่ดิน ควรมีการดำเนินการแก้ปัญหาโดยการบังคับใช้ระเบียบที่มีอยู่อย่างเคร่งครัด (2) ควรใช้กระบวนการมีส่วนร่วมของคนในชุมชนในการปรับปรุงสภาพแวดล้อมภายในชุมชน โดยเริ่มจากการช่วยกันทำความสะอาดที่อยู่อาศัยและชุมชน (3) หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ได้แก่หน่วยงานเจ้าของที่ดิน หน่วยงานท้องถิ่น ส่วนราชการที่เกี่ยวข้อง ควรวางแผนร่วมกันในการจัดการระบบสาธารณูปโภค สาธารณูปการ ให้เพียงพอและเหมาะสม (4) ผู้ประกอบการที่มีส่วนทำให้เกิดแรงงานต่างด้าว ควรมีส่วนรับผิดชอบค่าใช้จ่ายในการปรับปรุงสาธารณูปโภค สาธารณูปการ และสภาพแวดล้อม ซึ่งอาจทำได้โดยใช้ระบบภาษี (5) ให้ความรู้สำหรับคนไทยและแรงงานต่างด้าว เรื่องสุขลักษณะที่ดีในการอยู่อาศัย เพื่อให้เกิดความเข้าใจในเรื่องสภาพการอยู่อาศัยที่ถูกสุขลักษณะ และป้องกันปัญหาที่จะเกิดขึ้นในอนาคตต่อไป.