การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อการศึกษา (1.)เพื่อศึกษาลักษณะกองทุนหมู่บ้านที่มีความเข้มแข็งด้านบริหารจัดการกองทุน (2.)เพื่อศึกษาลักษณะและองค์ประกอบของความเข้มแข็งด้านการจัดการการเงินของกองทุน (3.)เพื่อศึกษาถึงกระบวนการพัฒนาความเข้มแข็งด้านการจัดการของกองทุน และ(4.)เพื่อศึกษาถึงแนวทางขยายผลการบริหารจัดการกองทุนที่เข้มแข็งไปยังกองทุนชุมชนอื่นๆ ผู้ร่วมทำการศึกษาวิจัย คือ คณะกรรมการกองทุนและสมาชิกกองทุนหมู่บ้านแม่ก๊ะ หมู่ 8 ตำบลเชียงดาว และกองทุนหมู่บ้านแม่ข้อน หมู่ 4 ตำบลเมืองงาย อำเภอเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่ วิธีศึกษา โดยทำการศึกษาวิจัยและพัฒนาร่วมกันไประหว่างทีมวิจัยและกองทุน มีการศึกษาจากเอกสารแนวทางปฏิบัติ การทัศนศึกษาดูงาน การกำหนดตัวชี้วัดความสำเร็จของการบริหารจัดการกองทุนหมู่บ้าน การจัดทำแผนปฏิบัติการพัฒนาความเข้มแข็ง การดำเนินงานตามกิจกรรมย่อยของแผนปฏิบัติการ การสรุปบทเรียนและขยายผลเชื่อมโยงเครือข่ายการเรียนรู้ ระยะเวลาทำการศึกษา ตั้งแต่วันที่ 1 กันยายน 2545 ถึงวันที่ 31 ตุลาคม 2546 ผลการวิจัยมีดังนี้ ลักษณะกองทุนหมู่บ้านที่มีความเข้มแข็งทางด้านการบริหารจัดการ พบว่า กองทุนจะต้องมีลักษณะ 13 ประการ ได้แก่ การยึดหลักการจัดการให้เป็นตามวัตถุประสงค์ของกองทุนหมู่บ้าน การมีส่วนร่วมของสมาชิก การใช้เวทีประชาคม มีระเบียบ ข้อบังคับ หลักเกณฑ์เหมาะกับสภาพชุมชน ผู้นำมีคุณภาพและได้รับการพัฒนา มีการสร้างผู้นำรุ่นใหม่ทดแทน ใช้ต้นทุนทางสังคมอย่างมีประสิทธิภาพมีแผนงาน/โครงการ มีการจัดกระบวนการเรียนรู้ ระบบการเงิน และบัญชี ถูกต้อง ตรวจสอบได้ มีเครือข่าย มีการติดตาม ประเมินผลและมีการเผยแพร่ ประชาสัมพันธ์ ลักษณะของความเข้มแข็งด้านการจัดการการเงินของกองทุน มี 3 ประการ ได้แก่ เอกสารการบัญชีถูกต้อง ครบถ้วน เป็นปัจจุบัน การจัดเก็บเอกสารต่างๆ เป็นระบบ โปร่งใส ตรวจสอบได้และมีบุคลากรที่มีความรู้ ความสามารถด้านบัญชี องค์ประกอบของความเข้มแข็งด้านการจัดการการเงิน มี 4 ด้าน คือ คณะกรรมการ สมาชิก เงินกองทุน และแผนงาน/กิจกรรม ด้านคณะกรรมการ มี 8 ประการ ได้แก่มีความรู้ ความสามารถด้านการบริหารจัดการ ใช้เวทีประชาคมบริหารงานออกระเบียบข้อบังคับเหมาะสมกับสภาพของชุมชน มีภาวะผู้นำ และผลิตผู้นำรุ่นใหม่ทดแทน มีความซื่อสัตย์ สุจริต ยุติธรรม เป็นนักประสานงานที่ดี มีการติดตาม ประเมินผล ประชาสัมพันธ์งาน และตระหนักในหน้าที่รับผิดชอบ ด้านสมาชิก มี 5 ประการ ได้แก่ มีส่วนร่วมทุกขั้นตอนด้วยความสมัครใจ เสนอความต้องการผ่านเวทีประชาคม ปฏิบัติตามระเบียบ กฎเกณฑ์ ข้อบังคับของกองทุนอย่างเคร่งครัด ได้รับการพัฒนาให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นและมีจิตสำนึกในการเป็นเจ้าของกองทุน ด้านเงินทุน มี 5 ประการ ได้แก่ระบบการเงินและบัญชี ถูกต้อง ตรวจสอบได้ มีการติดตาม ตรวจสอบ ประเมินผลของการใช้เงินตามวัตถุประสงค์ การจัดสรรเงินตามความเหมาะสม ยุติธรรม มีจำนวนเงินทุนเพิ่มขึ้น มีแหล่งเงินทุนมาสมทบ และมีสวัสดิการให้แก่ชุมชนและผู้ด้อยโอกาส ด้านแผนงาน / โครงการ/ กิจกรรม มี 6 ประการ ได้แก่ มีวัตถุประสงค์ชัดเจนสามารถติดตาม ประเมินผลได้ มีการใช้ข้อมูลข่าวสารพิจารณาประกอบการตัดสินใจ ตอบสนองความต้องการและแก้ไขปัญหาของชุมชนได้ มีการใช้ต้นทุนทางสังคม และจัดสรรอย่างคุ้มค่า แผนงานเกิดประโยชน์ต่อชุมชนอย่างทั่วถึงและมีการบูรณาการแผนงาน ทุกระดับ กระบวนการพัฒนาความเข้มแข็งด้านการจัดการของกองทุน มี 5 ประการ ได้แก่ กระบวนการเวทีชุมชนทำให้ค้นพบศักยภาพและปัญหาของกองทุน มีกระบวนการจัดทำแผนงานพัฒนาเสริมสร้างศักยภาพ มีการดำเนินงานตามแผนงาน มีการติดตามประเมินผล ทบทวน ตามตัวชี้วัดที่กำหนดไว้ มีการนำเสนอสรุปผลการดำเนินงาน แนวทางการขยายผลการจัดการกองทุนที่เข้มแข็งไปยังกองทุนชุมชนอื่น มี 5 ประการ ได้แก่ความเชื่อมั่นในศักยภาพของตนเอง เกิดการยอมรับจากกองทุนหมู่บ้านอื่นๆ ให้ความช่วยเหลือและเป็นที่ปรึกษาแก่กองทุนอื่นๆ ได้ เกิดการเชื่อมโยงเครือข่ายกองทุน ทางราชการ สร้างโอกาสให้เป็นแหล่งการเรียนรู้งานกองทุนหมู่บ้าน ข้อเสนอแนะ มี 6 ประการ ได้แก่ การส่งเสริมอาชีพ การสร้างวินัยทางการเงิน การรวมกลุ่ม การแสวงหาเครือข่ายการเรียนรู้ การประสานการดำเนินงานกับท้องถิ่นและภาคีการพัฒนา และการรายงานประเมินผล