งานวิจัยเรื่องนี้มีวัตถุประสงค์ในการศึกษา 2 ประการ คือ ศึกษาปัญหา ระบบ และวิธีการปฏิบัติงานของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการนำเข้าและส่งออกออกสินค้าชายแดนระหว่างไทย - ลาว กรณีสินค้าที่ต้องจำกัด กับสินค้าที่ไม่ได้ควบคุมและได้ข้อเสนอแนะแนวทางการแก้ไขปัญหาในการปฏิบัติงานของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการนำเข้าและส่งออกออกสินค้าชายแดนไทย – ลาว โดยมีขอบเขตของการศึกษาการปฏิบัติงานของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการนำเข้าและส่งออกสินค้าที่ต้องจำกัดกับสินค้าที่ไม่ได้ควบคุมชายแดนไทย - ลาว ได้แก่ ด่านศุลกากรหนองคาย ได้แก่ สินค้าประเภท สุราและบุหรี่ส่วนด่านศุลกากรมุกดาหาร ได้แก่ สินค้าประเภท ยาและกาแฟ โดยคณะผู้วิจัยดำเนินการวิจัยโดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยอันประกอบด้วยการวิจัยเอกสาร การสัมภาษณ์แบบเจาะลึกและการจัดประชุมระดมสมอง จากผลการศึกษาพบว่า มีหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการนำเข้าส่งออกสินค้า 3 กลุ่มโดยพบปัญหาในการปฏิบัติงานและปัญหาทางกฎหมายตามลำดับ ดังต่อไปนี้ คือ 1. หน่วยงานที่มีอำนาจหน้าที่ในการออกใบอนุญาต หนังสือรับรองต่าง ๆ 2. หน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับพิธีการศุลกากรในการนำเข้า-ส่งออก สินค้า 3. หน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการนำเข้าส่งออกสินค้าโดยการสนับสนุน คณะผู้วิจัยพบ ปัญหาในการปฏิบัติงานของหน่วยงานในขั้นตอนของการขออนุญาตนำเข้าส่งออกสินค้า ไม่ว่าจะเป็นอุปสรรคในการพัฒนาเชื่อมโยงข้อมูลแบบบูรณาการระหว่างหน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้องกับการออกใบอนุญาตที่ไม่สามารถดำเนินการให้แล้วเสร็จสมบูรณ์ เนื่องจาก ปัญหาความไม่เท่าเทียมของระบบอิเล็กทรอนิกส์ของหน่วยงานแต่ละหน่วยงาน การขาดกลไกในการบริหาร พัฒนา และอำนาจหน้าที่ในการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ในศูนย์บริการแบบเบ็ดเสร็จ ณ จุดเดียว (One Stop Service) ปัญหาการปฏิบัติงานของหน่วยงานที่เกิดขึ้นในขั้นตอนของการผ่านพิธีการศุลกากรระบบอิเล็กทรอนิกส์ (E-Custom) คณะผู้วิจัยพบการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ไม่เป็นไปตามระเบียบปฏิบัติว่าด้วยพิธีการศุลกากรทางอิเล็กทรอนิกส์ (E-Custom) ทั้งเป็นการสร้างภาระ และเป็นการเพิ่มต้นทุนหรือค่าใช้จ่ายให้กับผู้ประกอบการนำเข้าส่งออกสินค้า ปัญหาความล่าช้าในการแก้ไขข้อมูลที่ผิดพลาดและในขั้นตอนการตรวจปล่อยสินค้า ความพร้อมด้านบุคลากร ความโปร่งใสในการปฏิบัติหน้าที่ ปัญหาการจัดการจราจรและการบริหารจัดการพื้นที่บริเวณด่านพรมแดน และความล่าช้าในการพัฒนาระบบ National Single Window และระบบ ASEAN Single Window ส่วนปัญหาการปฏิบัติงานของหน่วยงานในการสนับสนุนในการนำเข้าส่งออกสินค้าในพื้นที่ ขาดงบประมาณในการสนับสนุน ส่งเสริม ยุทธศาสตร์และภารกิจเกี่ยวกับการค้าระหว่างประเทศอย่างเพียงพอ ปัญหาการทำงานแบบบูรณาการและการแลกเปลี่ยนข้อมูลระหว่างผู้เกี่ยวข้องทางการค้าทั้งภาครัฐและเอกชน เพื่อการจัดทำการปรับปรุงและแก้ไขข้อปฏิบัติ และทบทวนกฎระเบียบและขั้นตอนทางการค้าต่างๆ เพื่อลดขั้นตอนการค้า และต้นทุนทางการค้า ส่วนปัญหาทางกฎหมาย ส่วนใหญ่ปัญหาเกิดจากความล้าช้าในการแก้ไขกฎหมาย การออกใบอนุญาตตามพ.ร.บ. การส่งออกสินค้าไปนอกและการนำเข้ามาในราชอาณาจักรซึ่งสินค้า พ.ศ. 2522 เพื่อพัฒนาให้ทันต่อการพัฒนาระบบ National Single Window อำนาจหน้าที่ในการออกหนังสืออนุญาตรถระหว่างประเทศ และรูปแบบหนังสืออนุญาตที่มีจำนวนหน้าที่ใช้ในการตรวจประทับตราน้อยเกินไป การดำเนินกระบวนการผ่านพิธีการศุลกากรทางอิเล็กทรอนิกส์ ไม่สอดคล้องกับพระราชบัญญัติศุลกากร พ.ศ. 2469 และยังไม่มีกฎหมายรองรับพิธีการศุลกากรทางอิเล็กทรอนิกส์อย่างเป็นรูปธรรม สถานที่ตั้งเครื่องเอ็กเรย์ตู้บรรทุกสินค้าตาม พ.ร.บ.ศุลกากร พ.ศ.2469 ว่าควรจะตั้งที่ด่านพรมแดนหรือด่านศุลกากร ส่วนปัญหาของสปป.ลาว จากผลการศึกษาพบว่าระบบการค้าระหว่างประเทศยังไม่เป็นระบบสากลและไม่มีความแน่นอน มีการเปลี่ยนแปลงนโยบาย กฎระเบียบบ่อยครั้ง ประกอบกับการปฏิบัติตามกฎหมายของเจ้าหน้าที่ที่ขาดความชัดเจนในการปฏิบัติหน้าที่ตามกฎหมาย ทำให้ผู้นำเข้าส่งออกมีความสับสน และไม่สามารถวางแผนระยะยาวถึงต้นทุนการนำเข้าส่งออกสินค้าได้ ทั้งนี้อาจจะมาจากสาเหตุการที่สปป.ลาว ยังอยู่ในระหว่างการเข้าเป็นสมาชิกขององค์การการค้าโลก (WTO) ดังนั้นภาพรวมของปัญหาการปฏิบัติหน่วยงานในการนำเข้าส่งออกสินค้าตามขอบเขตการศึกษา คือ ปัญหาด้านการบริหารจัดการที่มีประสิทธิภาพ ไม่ว่าจะเป็น ด้านการจัดสรรทรัพยากร ด้านพัฒนาบุคลากรและการแก้ไขปัญหาเชิงบูรณาการณ์จากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ส่วนบริเวณด่านพรมแดนขาดการบริหารจัดการด่านพรมแดนที่ดี และการบังคับใช้กฎหมายให้เป็นไปตามเจตนารมณ์ของกฎหมายของเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงาน ซึ่งปัญหาเหล่านี้ย่อมส่งผลต่อการอำนวยความสะดวกทางการค้าในทางตรงข้ามหากการบริหารจัดการในปัญหาเหล่านี้มีประสิทธิภาพ มีเป้าหมายในการทำงานที่ชัดเจนในทุกภารกิจ ย่อมทำให้การค้าชายแดนมีการเคลื่อนไหวสินค้าได้โดยสะดวกและมีประสิทธิผล ซึ่งปัญหาเหล่านี้สอดคล้องกับผลการศึกษาวิจัยในส่วนของวรรณกรรมที่เกี่ยวข้อง เช่น ความล่าช้าในการเดินทางไปยื่นเอกสารเพื่อดำเนินการ การชักตัวอย่างสินค้าไปตรวจโดยหน่วยงานที่เกี่ยวข้องหลายหน่วยงานตามหน้าที่รับผิดชอบของแต่ละแห่ง เช่น กระทรวงสาธารณสุข เป็นต้น ทำให้เกิดความยุ่งยากต่อผู้ประกอบการ และเป็นการเพิ่มขั้นตอนการตรวจสอบให้ล่าช้ามากขึ้น