โครงการความร่วมมือเพื่อแก้ไขปัญหาความยากจนตามแนวเศรษฐกิจพอเพียง จังหวัดนครราชสีมา (โครงการระยะที่ 2) ระยะเวลาการดำเนินโครงการตั้งแต่ 1 เมษายน พ.ศ. 2552 ถึง 30 พฤศจิกายน พ.ศ. 2553 ครอบคลุมพื้นที่การดำเนินโครงการ 13 ตำบล 13 อำเภอ ของจังหวัดนครราชสีมา โครงการได้รับงบประมาณสนับสนุนการดำเนินโครงการจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) โดยใช้แนวทางการดำเนินโครงการความร่วมมือเพื่อแก้ไขปัญหาความยากจน พัฒนาสังคมและสุขภาวะ และแนวทางโครงการระบบบริหารงานวิจัยเพื่อพัฒนาทั้งพื้นที่ (Area-based Collaborative Research หรือ ABC) เป็นแนวทางการดำเนินโครงการ วัตถุประสงค์โครงการ เพื่อพัฒนาศักยภาพของพื้นที่เป้าหมายจากระดับฐานราก หมู่บ้านตำบล ให้เป็นพื้นที่ต้นแบบในการแก้ไขปัญหาความยากจน โดยใช้กระบวนการจัดทำบัญชีครัวเรือนและแผนชุมชน ดังมีแนวทางการดำเนินโครงการ 1.) พัฒนากลไกการทำงานร่วมกันระหว่าง ภาคประชาชน ภาควิชาการ ราชการ และเอกชนเพื่อสร้างกระบวนการเรียนรู้ ในการแก้ไขปัญหาความยากจนแบบบูรณาการ เกิดแกนนำวิทยากรกระบวนการเพื่อสร้างความเข้มแข็งของชุมชน 2.) สร้างกระบวนการจัดทำระบบข้อมูลชุมชน เพื่อการวิเคราะห์และการวางแผนแก้ปัญหาความยากจนของชุมชน ทั้งในระดับครัวเรือน ชุมชน หมู่บ้าน และตำบล 3.) จัดทำแผนชุมชนที่เกิดจากการคิดวิเคราะห์บนฐานข้อมูล สามารถนำไปปฏิบัติตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง เกิดนวัตกรรมในการพัฒนาชุมชน มีพื้นที่ต้นแบบการเรียนรู้ บูรณาการเป็นแผนของกลุ่มตำบล อำเภอ ลุ่มน้ำย่อย และจังหวัด ผลการดำเนินโครงการ 1. โครงการได้ดำเนินงาน โดยใช้กระบวนพัฒนากลไกโครงการ กระบวนการศึกษาและจัดทำระบบข้อมูลชุมชน โดยใช้พลังข้อมูล “บัญชีรายรับ-รายจ่ายครัวเรือน” ข้อมูลองค์ความรู้ ภูมิปัญญา สร้างกระบวนการเรียนรู้ หาแนวทาง วิธีการ การแก้ไขปัญหาความยากจนโดยมีกลไกการดำเนินโครงการ ประกอบด้วย คณะทำงานโครงการระดับจังหวัดและที่ปรึกษา คณะทำงานระดับตำบล และองค์กรสนับสนุน ดำเนินโครงการ ครอบคลุมพื้นที่ 13 อำเภอ 13 ตำบล รวม 159 หมู่บ้าน จำนวน 1,702 ครัวเรือน และภาคีความร่วมมือในระดับพื้นที่ จังหวัด อำเภอ ตำบล ชุมชน/หมู่บ้าน ร่วมและสนับสนุนการดำเนินโครงการแบบบูรณาการ ทำงานร่วมกันในลักษณะเป็นเครือข่ายงานซึ่งกันและกัน สนับสนุนและหนุนเสริม การดำเนินงานเพื่อแก้ไขปัญหาความยากจนจังหวัดนครราชสีมา 2. กระบวนพัฒนากลไกโครงการ กระบวนการศึกษาและจัดทำระบบข้อมูลชุมชน โดยใช้พลังข้อมูล “บัญชีรายรับ-รายจ่ายครัวเรือน” ข้อมูลองค์ความรู้ ภูมิปัญญา สร้างกระบวนการเรียนรู้หาแนวทาง วิธีการ การแก้ไขปัญหาความยากจนกระบวน ทำให้เกิดตำบลต้นแบบ หมู่บ้านต้นแบบกลุ่มต้นแบบ บุคคลต้นแบบ การเรียนรู้ พื้นที่จังหวัดนครราชสีมา เพื่อการศึกษาและขยายผล การดำเนินโครงการความร่วมมือเพื่อแก้ไขปัญหาความยากจนตามแนวเศรษฐกิจพอเพียง กรณีหมู่บ้านต้นแบบ เช่น หมู่บ้านหินแร่ หมู่ 6 ตำบลบ้านยาง อำเภอลำทะเมนชัย กรณีตำบลต้นแบบ เช่น ตำบลบ้านยาง อำเภอลำทะเมนชัย เทศบาลตำบลเมืองยาง อำเภอเมืองยาง ตำบลหนองหว้า อำเภอบัวลายตำบลคูขาด อำเภอคง ตำบลพุดซาอำเภอเมือง ตำบลโนนไทย อำเภอโนนไทย ตำบลสระจระเข้อำเภอด่านขุนทด เป็นตำบลต้นแบบ ได้จัดทำแผนชุมชนโดยนำกระบวนการโครงการและฐานข้อมูลบัญชีครัวเรือน เป็นเครื่องมือและกระบวนการจัดทำแผนชุมชนเพื่อแก้ไขปัญหาความยากจนตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ผลการดำเนินโครงการตามรายงาน โครงการแก้ไขปัญหาความยากจนตามแนวเศรษฐกิจพอเพียง จังหวัดนครราชสีมา ได้มีข้อเสนอยุทธศาสตร์การดำเนินโครงการ สำหรับโครงการระยะต่อไป คือ 1. ยุทธศาสตร์การสร้างสติ-สมาธิ-ปัญญา เพื่อการวิเคราะห์ สังเคราะห์ข้อมูลตนเองครัวเรือน ชุมชน ตำบล และเครือข่าย ด้วยพลังบัญชีครัวเรือน บัญชีต้นทุน ภูมิปัญญาชุมชน และกระบวนการเรียนรู้ เพื่อแก้ไขปัญหาความยากจนตามแนวเศรษฐกิจพอเพียง 2. ยุทธศาสตร์กระบวนการสร้างความมั่นคงทางอาหารในระดับครัวเรือน ชุมชน ตำบลและเครือข่าย เพื่อลดค่าใช้จ่ายเรื่องอาหารและเพิ่มรายได้ ตามแนวทาง เกษตรปลอดภัย เกษตรอินทรีย์ เช่น ข้าวปลอดภัย – ข้าวอินทรีย์ พืช/ผัก/ผลไม้ปลอดภัย-อินทรีย์ เพื่อการบริโภคในครัวเรือน และการจำหน่ายเพื่อเพิ่มรายได้ของครัวเรือน 3. ยุทธศาสตร์เรื่องการประกอบอาชีพ โดยการเสริมสร้างศักยภาพ /ภูมิปัญญาชุมชน/ องค์ความรู้การประกอบอาชีพในระดับครัวเรือน ชุมชน ตำบล และเครือข่าย เพื่อการลดค่าใช้จ่ายและเพิ่มรายได้ของครอบครัว ชุมชน และเครือข่าย 4. ยุทศาสตร์การจัดการแรงงานและทรัพยากรในระดับครัวเรือน ชุมชน ตำบล และเครือข่าย ให้สอดคล้องกับทักษะ วัย เพศ ความพิการ คนชรา ด้วยกระบวนการส่งเสริมองค์ความรู้และภูมิปัญญาตามแนวเศรษฐกิจพอเพียง